«Firstpay» ЖШС төлем ұйымының қызметін жүзеге асыру қағидалары
1-тарау. Жалпы ережелер
1. Осы Қағидалар төлем қызметтерін көрсету кезінде «Firstpay» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің төлем ұйымының қызметін жүзеге асыру қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) болып табылады, Қазақстан Республикасының 2016 жылғы 26 шілдедегі «Төлемдер мен төлем жүйелері туралы» Заңына (бұдан әрі – Заң), Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2016 жылғы 31 тамыздағы № 215 қаулысымен бекітілген төлем ұйымдарының қызметін ұйымдастыру қағидаларына, «Firstpay» ЖШС Жарғысына сәйкес әзірленген және Төлем ұйымының қызметін ұйымдастыру тәртібін айқындайды.
2. Қағидалар төлем операцияларын жүзеге асыруды қамтамасыз ететін бірыңғай шарттар мен рәсімдерді айқындайды және мынадай төлем қызметтерін көрсету тәртібіне жалпы талаптарды белгілейді:
- клиенттің электрондық нысанда бастамашылық еткен төлемдерін өңдеу және төлемді және (немесе) аударымды жүзезеге асыру немесе осы төлемдер бойынша ақшаны қабылдау үшін банкке, жекелеген банк операцияларын жүзеге асыратын ұйымға қажетті ақпаратты беру жөніндегі қызметтер;
- электрондық ақшаны іске асыру (тарату) жөніндегі қызметтер;
- электрондық ақшаны пайдалана отырып жасалған төлемдерді қабылдау және өңдеу жөніндегі қызметтер.
3. Осы Қағидаларда Заңда көзделген ұғымдар, сондай-ақ мынадай ұғымдар қолданылады:
1) Абоненттік нөмір – ұялы байланыс қызметтерін көрсету туралы шартқа сәйкес Клиентке тиесілі ұялы (ұялы) телефон нөмірі, ұялы байланыс операторымен жасалған және Клиентке аталған ұялы (ұялы) нөмірді пайдалану құқығын беретін.
2) Авторизациялау – Клиенттің сұранысы және кейіннен Төлем ұйымының Операцияларды жүргізуге рұқсаты немесе Оператордың электрондық ақша иесінің ЭАЖ-да электрондық ақшаны пайдалана отырып операцияларды жүргізуге рұқсаты, оның ішінде оның жеке кабинетіне кіруді ұсыну рәсімі. Авторизациялаудан өту рәсімі Оператормен белгіленеді.
3) Электрондық ақша жүйесінің агенті/Агент – банк, жекелеген банк операцияларын жүзеге асыратын ұйым, Ұлттық пошта операторы және төлем агенті, Эмитент/Оператордан және иелері – жеке тұлғалардан электрондық ақшаны кейіннен оларды жеке тұлғаларға Эмитентпен немесе электрондық ақша жүйесінің операторымен жасалған шарт негізінде сату үшін сатып алу қызметін жүзеге асыратын.
4) Аутентификациялық деректер – Клиенттің бірегей атауы (login), құпия сөз (password) және/ақ PIN-код және/немесе Клиентті байланыстыруды растау коды, Интернет ИТС-тен және/немесе терминал арқылы және/немесе мобильді қосымша арқылы Жүйеге кіру және Клиентке қолжетімді ақша сомасы шегінде операциялар жасау үшін пайдаланылатын, Эмитентке есеп айырысуды жүзеге асыру туралы талаптарды қою мақсатында. Аутентификациялық деректер Клиентті Жүйеде тіркеу кезінде Клиентке беріледі.
5) Банк-эквайер – екінші деңгейлі банк, онымен Төлем ұйымы клиенттің электрондық нысанда бастамашылық еткен төлемдерін өңдеу және төлемді және (немесе) аударымды жүзеге асыру немесе осы төлемдер бойынша ақшаны қабылдау үшін банкке, жекелеген банк операцияларын жүзеге асыратын ұйымға қажетті ақпаратты беру жөніндегі қызметтерді көрсету мақсатында шарт жасасқан және төлем карточкалары бойынша операцияларды жүргізуді қамтамасыз ететін.
6) Төлем ұйымының үздіксіз жұмыс істеуі – Төлем ұйымының кешенді қасиеті, оның тиісті жұмыс істеуінің бұзылуын (оның ішінде операцияларды жүзеге асыруды тоқтата тұруды (тоқтатуды) немесе операцияларды тиісінше жүзеге асырмауды) болдырмауды, сондай-ақ бұзылған жағдайда тиісті жұмыс істеуді қалпына келтіру қабілетін білдіреді.
7) Электрондық ақша иесі/ЭА иесі:
8) Төлем операциясы/Төлем – қызмет көрсетуші тарапынан Банктің мамандандырылған транзиттік шотына алдын ала есепке жатқызылған ақшаны, Төлем ұйымының Банкке берген нұсқауы негізінде Клиенттің Төлем карточкасының ағымдағы шотына және/немесе IBAN-ға кейіннен аудару мақсатында аудару.
9) Электрондық ақшаны шығару/эмиссия – Эмитенттің электрондық ақшаны Төлем ұйымының қатысушыларына – жеке тұлғаларға және Агенттерге олардың номиналдық құнына тең ақша сомасына айырбастау арқылы беруі.
10) Сәйкестендіру туралы өтініш – жеке тұлғаның Төлем ұйымында сәйкестендіру туралы өтініші, белгіленген нысан бойынша жасалған, Төлем ұйымының жеке тұлға қатысушысымен осы Қағидаларға сәйкес сәйкестендіруден өту мақсатында толтырылуға жататын және Эмитент пен Төлем ұйымының жеке тұлға қатысушысы арасында тиісті шарт жасау туралы шартты қамтитын, Ұсыныс шарттарына сәйкес.
11) Сәйкестендіру – электрондық ақша жүйесінің операторымен электрондық ақша иесінің жеке қатысуымен және оның жеке басын куәландыратын құжатты ұсынуымен, немесе ақша аударымдарының банктеріаралық жүйесінің операциялық орталығынан алынған мәліметтер негізінде қашықтан сәйкестендіру арқылы жүргізілетін рәсім.
12) Ақпараттық қауіпсіздік инциденттері туралы ақпарат, оның ішінде ақпараттық жүйелердегі бұзушылықтар, іркілістер туралы мәліметтер – ақпараттық-коммуникациялық инфрақұрылымның немесе оның жекелеген объектілерінің жұмысындағы тиісті жұмыс істеуіне қатер төндіретін және (немесе) төлем ұйымының электрондық ақпараттық ресурстарын заңсыз алу, көшіру, тарату, өзгерту, жою немесе блоктау үшін жағдайлар тудыратын, бөлек немесе сериямен болатын іркілістер туралы ақпарат.
13) Төлем ұйымының ақпараттық қауіпсіздігі – сыртқы және ішкі қауіптерден электрондық ақпараттық ресурстардың, ақпараттық жүйелердің және ақпараттық-коммуникациялық инфрақұрылымның қорғалу жай-күйі.
14) Төлем ұйымының ақпараттық активі – оны сақтау және (немесе) өңдеу үшін пайдаланылатын ақпарат пен ақпараттық-коммуникациялық инфрақұрылым объектісінің жиынтығы.
15) Ақпараттық қауіпсіздік инциденті, оның ішінде ақпараттық жүйелердегі бұзушылықтар, іркілістер (бұдан әрі – ақпараттық қауіпсіздік инциденті) – ақпараттық-коммуникациялық инфрақұрылымның немесе оның жекелеген объектілерінің жұмысындағы тиісті жұмыс істеуіне қатер төндіретін және (немесе) төлем ұйымының электрондық ақпараттық ресурстарын заңсыз алу, көшіру, тарату, өзгерту, жою немесе блоктау үшін жағдайлар тудыратын, бөлек немесе сериямен болатын іркілістер.
16) Электрондық ақшаны пайдалану – төлемді жүзеге асыру және электрондық ақшаға меншік құқығының өтуімен байланысты өзге де операциялар мақсатында электрондық ақша иесі – жеке тұлғаның оны Төлем ұйымының басқа қатысушысына беруі.
17) Төлемдер тарихы – электрондық ақша иесінің және/немесе Серіктестің жеке кабинетіндегі, Төлем ұйымында жүргізілген төлемдер мен өзге де Операциялар туралы хронологиялық жазбаны қамтитын бөлім.
18) Клиент/Төлеуші – Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес Төлемді жүзеге асыру және аударымды алу үшін тиісті әрекетке қабілетті жеке тұлға, Қызмет көрсету туралы шарт жасасуға бағытталған байыпты әрекеттерді жасаған және өзінің Есептік жазбасын басқару мақсатында Жүйеге кіру үшін Аутентификациялық деректерге ие болған, және кейіннен Төлем ұйымының Қағидаларда көзделген төлем қызметтерін көрсетуі.
19) Растау коды – Төлемді растау мақсатында электрондық ақшаның тіркеу жүйесінде көрсеткен Клиенттің Абоненттік нөміріне SMS-хабарлама арқылы Жүйе операторы ұсынатын цифрлардың бірегей тізбегі. Растау коды Жүйе операторымен әрбір Төлем үшін Клиентке Ұсыныс шарттарында көзделген тәртіппен беріледі.
20) Лимит – тәуекел деңгейін сипаттайтын (әрқайсысы жеке немесе жиынтықта) көрсеткіштер мәндерінің белгіленген сандық шектеуі. Лимит абсолюттік және салыстырмалы мәнде белгіленуі мүмкін.
21) Жеке кабинет – Төлем ұйымының интернет-ресурсындағы Серіктестің және/немесе электрондық ақша иесінің жеке бөлімі, арқылы электрондық ақша иесінің өзінің электрондық әмиянына және/немесе Серіктестің Жүйе бөліміне ақша қалдығы, операциялар туралы қажетті ақпаратты алу, төлемдерді жүзеге асыру және өзге де операцияларды осы Қағидалар мен жасалған шарттарда көзделген тәртіппен жүзеге асыру үшін қол жеткізе алады.
22) Логин – Төлем ұйымындағы электрондық ақша иесінің/Серіктестің шартты атауын білдіретін және Төлем ұйымындағы жеке кабинетке кіру үшін оны авторизациялау мақсатында пайдаланылатын символдардың бірегей тізбегі.
23) Халықаралық төлем жүйесі (ХТЖ) – осы жүйенің төлем құралдарының бірыңғай стандарттарын пайдалана отырып, әртүрлі елдердің банктері арасындағы есеп айырысу жүйесі.
24) «Firstpay» электрондық ақша жүйесінің операторы/Оператор – есеп айырысу қатысушылары арасындағы ақпараттық және технологиялық өзара іс-қимылды қамтамасыз ету бойынша қызметтерді көрсету, оның ішінде электрондық ақша операциялары бойынша есеп айырысу қатысушыларына ақпаратты жинау, өңдеу және беру бойынша қызметтерді көрсетуді қамтитын, Firstpay Жүйесінің жұмыс істеуін қамтамасыз ететін «Firstpay» ЖШС.
25) Операция – төлем операциясы, төлемді болдырмау операциясы, қайтару операциясы, қайтаруды болдырмау операциясы және т.б. сияқты операцияларды қамтитын жалпы анықтама.
26) Ұсыныс – Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 389-бабына сәйкес қосылу шарты болып табылатын, Төлем ұйымының сайтында орналастырылған, жеке тұлғаларға Төлем ұйымымен төлем қызметтерін көрсетуге арналған жария шарт.
27) Тәуекелді бағалау – белгілі бір тәуекел түрі және/немесе жиынтық тәуекелдер (тәуекелдер тобы) нәтижесінде Төлем ұйымының мойнына алатын ықтимал шығындардың мөлшері мен тәуекелдің іске асу ықтималдығын бағалау.
28) Құпия сөз – тек электрондық ақша иесіне/Серіктеске белгілі болатын, Төлем ұйымының қызметтеріне кіруге арналған символдардың бірегей тізбегі.
29) Ақпараттық-коммуникациялық инфрақұрылымды қорғау периметрі – Төлем ұйымының ақпараттық-коммуникациялық инфрақұрылымын сыртқы ақпараттық желілерден бөліп, ақпараттық қауіпсіздік қауіптерінен қорғауды қамтамасыз ететін бағдарламалық-аппараттық құралдардың жиынтығы.
30) Төлем ұйымы – «Firstpay» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі (БСН 230940037088).
31) Электрондық ақшаны өтеу – электрондық ақшаны шығару және өтеу жөніндегі Эмитент/Агенттің, электрондық ақша иесі ұсынған немесе Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларда иесі ұсынбай-ақ өтелуге тиіс, шығарылған электрондық ақшасын олардың номиналдық құнына тең ақша сомасына айырбастауды жүзеге асыруды көздейтін төлем қызметі.
32) Төлем/аударм алушы – жеке тұлға немесе дара кәсіпкер ретінде тіркелген заңды тұлға, Төлем ұйымымен жеке шарт жасасқан, және Клиент оның пайдасына Тауарлар үшін төлем есебінде төлемді жүзеге асыратын, немесе кәсіпкерлік қызметке байланысты емес ақша қаражатын Клиенттен қабылдайтын жеке тұлға.
33) Қызмет көрсетуші/Серіктес – дара кәсіпкер ретінде тіркелген заңды тұлға немесе жеке тұлға, Төлем ұйымымен шарт жасасқан, және Клиент оның пайдасына Тауарлар үшін төлем есебінде, оның ішінде электрондық ақшаны пайдалана отырып төлемді жүзеге асыратын.
34) Қауіпсіздік рәсімдері – ақпаратты қорғаудың ұйымдастырушылық шаралары мен бағдарламалық-техникалық құралдарының жиынтығы, оның ішінде электрондық ақшаны пайдалану кезінде электрондық ақша иесінің құқықтарын куәландыру және берілетін және алынатын электрондық хабарламалардың мазмұнындағы қателерді және/немесе өзгерістерді анықтауға арналған.
35) Тәуекел – Төлем ұйымының қызметіне тән, ішкі факторлармен (ұйымдастыру құрылымының күрделілігі, қызметкерлердің біліктілік деңгейі, ұйымдастырушылық өзгерістер, кадрлар айналымы және т.б.) және сыртқы факторлармен (экономикалық жағдайдың өзгеруі, қолданылатын жаңа технологиялар, жаңа өнімдерді енгізу және т.б.) байланысты қолайсыз оқиғалардың туындауы салдарынан шығындардың, өтімділіктің нашарлауының немесе өзге де жағымсыз салдарлардың туындау мүмкіндігі (ықтималдығы).
36) Жүйе сайты – Төлем ұйымының интернет желісінде орналасқан web-сайты.
37) «Firstpay» төлем жүйесі (бұдан әрі – Жүйе) – есеп айырысу қатысушылары арасындағы ақпараттық-технологиялық өзара іс-қимылды қамтамасыз ететін, оның ішінде операциялар бойынша, оның ішінде төлем карточкаларымен есеп айырысу қатысушыларына ақпаратты жинау, өңдеу және тарату бойынша қызметтерді көрсетуді қамтитын Төлем ұйымының бағдарламалық-техникалық құралдарының жиынтығы.
38) «Firstpay» электрондық ақша жүйесі (бұдан әрі – ЭЖЖ) – Төлем ұйымының бағдарламалық-техникалық құралдарының, құжаттамасының және ұйымдастырушылық-техникалық іс-шараларының жиынтығы, электрондық ақша жүйесінің операторының электрондық ақша эмитентімен және (немесе) электрондық ақша иелерімен өзара іс-қимылы арқылы электрондық ақшаны пайдалана отырып төлемдер мен өзге де операцияларды жүзеге асыруды қамтамасыз ететін, сондай-ақ Клиентке (электрондық ақша иесіне) қызметтерді көрсетуді қамтамасыз ететін: (i) Төлемдерді жасау мақсатында Клиенттің Есептік жазбасына кіруді жүзеге асыру; (ii) жасалған Төлемдер туралы Клиентке шоғырландырылған ақпаратты жинау, өңдеу, сақтау және ұсыну; (iii) Төлем алушыларды (Клиенттің тапсырмасы бойынша) Клиенттер жасаған Төлемдер туралы хабардар ету; сондай-ақ жоғарыда аталғандармен тікелей байланысты және оларды дұрыс көрсету үшін қажетті өзге де ақпараттық-технологиялық қызметтер. ЭЖЖ Клиенттің Есептік жазбасын тіркеуді, сондай-ақ оны басқаруды жүзеге асыруға мүмкіндік береді. ЭЖЖ жұмысын ұйымдастыру және Тараптардың өзара міндеттемелерін есепке алу бойынша қызметтерді көрсетуді ЭЖЖ Операторы жүзеге асырады.
39) Тауар – Қызмет көрсетушілер немесе үшінші тұлғалар – соңғы тұтынушыларға (Клиенттерге) сататын тауарлар, жұмыстар, қызметтер, зияткерлік меншік нәтижелеріне құқықтар.
40) Ақпараттық қауіпсіздік қаупі – ақпараттық қауіпсіздік инцидентінің туындауына алғышарттар тудыратын шарттар мен факторлардың жиынтығы;
ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету – төлем ұйымының ақпараттық активтерінің құпиялылығын, тұтастығын және қолжетімділігін сақтауға бағытталған процесс.
41) Жүйе қатысушылары/Қатысушылар – Банк-Эквайер, Банк-Эмитент, Агент, Төлем ұйымы, Қызмет көрсетуші, Төлеуші, он алты жасқа толған жеке тұлғалар (резиденттер мен резидент еместер) және Төлем ұйымының Қағидаларын сақтау міндеттемесін қабылдаған Серіктестер.
42) Клиенттің есептік жазығы – ЭЖЖ Операторының аналитикалық есебіндегі жазба, Клиенттің Есептік жазбасының Балансына түсетін және Клиент төлемдерді төлеуге жұмсайтын Электрондық ақшаны есепке алу құралы болып табылады. ЭЖЖ Операторының есебінде Клиенттің Есептік жазбасының идентификаторы Клиенттің Абоненттік нөмірі болып табылады.
43) Электрондық ақша/ЭА – Эмитенттің шартсыз және қайтарылмайтын ақшалай міндеттемелері, электрондық нысанда сақталатын және Төлем ұйымында басқа да Төлем ұйымының қатысушыларымен төлем құралы ретінде қабылданатын. Электрондық ақша Қазақстан Республикасының ұлттық валютасы – теңгемен номирленген.
44) Электрондық әмияны – Клиенттің/Агенттің электрондық ақша жүйесіндегі есептік жазбасы, бағдарламалық-техникалық құралдар жиынтығы арқылы (web-интерфейс, мобильді қосымшалар және планшеттік компьютерлерге арналған қосымшалар, терминалдардың бағдарламалық қамтамасы және т.б. қоса алғанда, бірақ олармен шектелмей) Клиенттің/Агенттің электрондық ақшасын сақтауды және/немесе қол жеткізуді қамтамасыз ететін:
- Клиенттің оларды пайдалана отырып Төлемдерді жүзеге асыру мақсатында Электрондық ақшаға қол жеткізуі. Клиенттің Электрондық әмиянын тіркеу тәртібі Оператордың электрондық ақша жүйесінің Ұсыныс шартымен айқындалады. Клиент бір Абоненттік нөмірге бір мезгілде бір Электрондық әмиян тіркеуге құқылы;
- Агенттің Эмитенттен электрондық ақшаны сатып алу, оны өтеу, сондай-ақ Клиенттерге электрондық ақшаны сату жөніндегі әрекеттерді жүзеге асыру мақсатында Электрондық ақшаға қол жеткізуі.
45) Электрондық түбіртек – электрондық нысанда қалыптасқан, Қазақстан Республикасының заңнамасымен белгіленген міндетті реквизиттерді қамтитын, төлем қызметін көрсету фактісін растайтын құжат.
46) Электрондық хабарлама – электрондық тәсілмен жасалған және есеп айырысу қатысушылары арасында қорғалған байланыс арнасы арқылы берілетін кез келген хабарлама.
47) Эмитент/Банк-эмитент – «Firstpay» ЭЖЖ-да электрондық ақшаны шығаруды және өтеуді, сондай-ақ төлем карточкаларын шығаруды жүзеге асыратын эмитент.
2. Қағидалар төлем операцияларын жүзеге асыруды қамтамасыз ететін бірыңғай шарттар мен рәсімдерді айқындайды және мынадай төлем қызметтерін көрсету тәртібіне жалпы талаптарды белгілейді:
- клиенттің электрондық нысанда бастамашылық еткен төлемдерін өңдеу және төлемді және (немесе) аударымды жүзезеге асыру немесе осы төлемдер бойынша ақшаны қабылдау үшін банкке, жекелеген банк операцияларын жүзеге асыратын ұйымға қажетті ақпаратты беру жөніндегі қызметтер;
- электрондық ақшаны іске асыру (тарату) жөніндегі қызметтер;
- электрондық ақшаны пайдалана отырып жасалған төлемдерді қабылдау және өңдеу жөніндегі қызметтер.
3. Осы Қағидаларда Заңда көзделген ұғымдар, сондай-ақ мынадай ұғымдар қолданылады:
1) Абоненттік нөмір – ұялы байланыс қызметтерін көрсету туралы шартқа сәйкес Клиентке тиесілі ұялы (ұялы) телефон нөмірі, ұялы байланыс операторымен жасалған және Клиентке аталған ұялы (ұялы) нөмірді пайдалану құқығын беретін.
2) Авторизациялау – Клиенттің сұранысы және кейіннен Төлем ұйымының Операцияларды жүргізуге рұқсаты немесе Оператордың электрондық ақша иесінің ЭАЖ-да электрондық ақшаны пайдалана отырып операцияларды жүргізуге рұқсаты, оның ішінде оның жеке кабинетіне кіруді ұсыну рәсімі. Авторизациялаудан өту рәсімі Оператормен белгіленеді.
3) Электрондық ақша жүйесінің агенті/Агент – банк, жекелеген банк операцияларын жүзеге асыратын ұйым, Ұлттық пошта операторы және төлем агенті, Эмитент/Оператордан және иелері – жеке тұлғалардан электрондық ақшаны кейіннен оларды жеке тұлғаларға Эмитентпен немесе электрондық ақша жүйесінің операторымен жасалған шарт негізінде сату үшін сатып алу қызметін жүзеге асыратын.
4) Аутентификациялық деректер – Клиенттің бірегей атауы (login), құпия сөз (password) және/ақ PIN-код және/немесе Клиентті байланыстыруды растау коды, Интернет ИТС-тен және/немесе терминал арқылы және/немесе мобильді қосымша арқылы Жүйеге кіру және Клиентке қолжетімді ақша сомасы шегінде операциялар жасау үшін пайдаланылатын, Эмитентке есеп айырысуды жүзеге асыру туралы талаптарды қою мақсатында. Аутентификациялық деректер Клиентті Жүйеде тіркеу кезінде Клиентке беріледі.
5) Банк-эквайер – екінші деңгейлі банк, онымен Төлем ұйымы клиенттің электрондық нысанда бастамашылық еткен төлемдерін өңдеу және төлемді және (немесе) аударымды жүзеге асыру немесе осы төлемдер бойынша ақшаны қабылдау үшін банкке, жекелеген банк операцияларын жүзеге асыратын ұйымға қажетті ақпаратты беру жөніндегі қызметтерді көрсету мақсатында шарт жасасқан және төлем карточкалары бойынша операцияларды жүргізуді қамтамасыз ететін.
6) Төлем ұйымының үздіксіз жұмыс істеуі – Төлем ұйымының кешенді қасиеті, оның тиісті жұмыс істеуінің бұзылуын (оның ішінде операцияларды жүзеге асыруды тоқтата тұруды (тоқтатуды) немесе операцияларды тиісінше жүзеге асырмауды) болдырмауды, сондай-ақ бұзылған жағдайда тиісті жұмыс істеуді қалпына келтіру қабілетін білдіреді.
7) Электрондық ақша иесі/ЭА иесі:
- жеке тұлға, резидент немесе резидент емес, Эмитенттен, Агенттен немесе басқа жеке тұлғалардан – Төлем ұйымының қатысушыларынан электрондық ақша алған;
- Агенттер;
- Төлем ұйымының қатысушыларынан – жеке тұлғалардан азаматтық-құқықтық мәмілелер бойынша төлем ретінде электрондық ақша алған Серіктестер.
8) Төлем операциясы/Төлем – қызмет көрсетуші тарапынан Банктің мамандандырылған транзиттік шотына алдын ала есепке жатқызылған ақшаны, Төлем ұйымының Банкке берген нұсқауы негізінде Клиенттің Төлем карточкасының ағымдағы шотына және/немесе IBAN-ға кейіннен аудару мақсатында аудару.
9) Электрондық ақшаны шығару/эмиссия – Эмитенттің электрондық ақшаны Төлем ұйымының қатысушыларына – жеке тұлғаларға және Агенттерге олардың номиналдық құнына тең ақша сомасына айырбастау арқылы беруі.
10) Сәйкестендіру туралы өтініш – жеке тұлғаның Төлем ұйымында сәйкестендіру туралы өтініші, белгіленген нысан бойынша жасалған, Төлем ұйымының жеке тұлға қатысушысымен осы Қағидаларға сәйкес сәйкестендіруден өту мақсатында толтырылуға жататын және Эмитент пен Төлем ұйымының жеке тұлға қатысушысы арасында тиісті шарт жасау туралы шартты қамтитын, Ұсыныс шарттарына сәйкес.
11) Сәйкестендіру – электрондық ақша жүйесінің операторымен электрондық ақша иесінің жеке қатысуымен және оның жеке басын куәландыратын құжатты ұсынуымен, немесе ақша аударымдарының банктеріаралық жүйесінің операциялық орталығынан алынған мәліметтер негізінде қашықтан сәйкестендіру арқылы жүргізілетін рәсім.
12) Ақпараттық қауіпсіздік инциденттері туралы ақпарат, оның ішінде ақпараттық жүйелердегі бұзушылықтар, іркілістер туралы мәліметтер – ақпараттық-коммуникациялық инфрақұрылымның немесе оның жекелеген объектілерінің жұмысындағы тиісті жұмыс істеуіне қатер төндіретін және (немесе) төлем ұйымының электрондық ақпараттық ресурстарын заңсыз алу, көшіру, тарату, өзгерту, жою немесе блоктау үшін жағдайлар тудыратын, бөлек немесе сериямен болатын іркілістер туралы ақпарат.
13) Төлем ұйымының ақпараттық қауіпсіздігі – сыртқы және ішкі қауіптерден электрондық ақпараттық ресурстардың, ақпараттық жүйелердің және ақпараттық-коммуникациялық инфрақұрылымның қорғалу жай-күйі.
14) Төлем ұйымының ақпараттық активі – оны сақтау және (немесе) өңдеу үшін пайдаланылатын ақпарат пен ақпараттық-коммуникациялық инфрақұрылым объектісінің жиынтығы.
15) Ақпараттық қауіпсіздік инциденті, оның ішінде ақпараттық жүйелердегі бұзушылықтар, іркілістер (бұдан әрі – ақпараттық қауіпсіздік инциденті) – ақпараттық-коммуникациялық инфрақұрылымның немесе оның жекелеген объектілерінің жұмысындағы тиісті жұмыс істеуіне қатер төндіретін және (немесе) төлем ұйымының электрондық ақпараттық ресурстарын заңсыз алу, көшіру, тарату, өзгерту, жою немесе блоктау үшін жағдайлар тудыратын, бөлек немесе сериямен болатын іркілістер.
16) Электрондық ақшаны пайдалану – төлемді жүзеге асыру және электрондық ақшаға меншік құқығының өтуімен байланысты өзге де операциялар мақсатында электрондық ақша иесі – жеке тұлғаның оны Төлем ұйымының басқа қатысушысына беруі.
17) Төлемдер тарихы – электрондық ақша иесінің және/немесе Серіктестің жеке кабинетіндегі, Төлем ұйымында жүргізілген төлемдер мен өзге де Операциялар туралы хронологиялық жазбаны қамтитын бөлім.
18) Клиент/Төлеуші – Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес Төлемді жүзеге асыру және аударымды алу үшін тиісті әрекетке қабілетті жеке тұлға, Қызмет көрсету туралы шарт жасасуға бағытталған байыпты әрекеттерді жасаған және өзінің Есептік жазбасын басқару мақсатында Жүйеге кіру үшін Аутентификациялық деректерге ие болған, және кейіннен Төлем ұйымының Қағидаларда көзделген төлем қызметтерін көрсетуі.
19) Растау коды – Төлемді растау мақсатында электрондық ақшаның тіркеу жүйесінде көрсеткен Клиенттің Абоненттік нөміріне SMS-хабарлама арқылы Жүйе операторы ұсынатын цифрлардың бірегей тізбегі. Растау коды Жүйе операторымен әрбір Төлем үшін Клиентке Ұсыныс шарттарында көзделген тәртіппен беріледі.
20) Лимит – тәуекел деңгейін сипаттайтын (әрқайсысы жеке немесе жиынтықта) көрсеткіштер мәндерінің белгіленген сандық шектеуі. Лимит абсолюттік және салыстырмалы мәнде белгіленуі мүмкін.
21) Жеке кабинет – Төлем ұйымының интернет-ресурсындағы Серіктестің және/немесе электрондық ақша иесінің жеке бөлімі, арқылы электрондық ақша иесінің өзінің электрондық әмиянына және/немесе Серіктестің Жүйе бөліміне ақша қалдығы, операциялар туралы қажетті ақпаратты алу, төлемдерді жүзеге асыру және өзге де операцияларды осы Қағидалар мен жасалған шарттарда көзделген тәртіппен жүзеге асыру үшін қол жеткізе алады.
22) Логин – Төлем ұйымындағы электрондық ақша иесінің/Серіктестің шартты атауын білдіретін және Төлем ұйымындағы жеке кабинетке кіру үшін оны авторизациялау мақсатында пайдаланылатын символдардың бірегей тізбегі.
23) Халықаралық төлем жүйесі (ХТЖ) – осы жүйенің төлем құралдарының бірыңғай стандарттарын пайдалана отырып, әртүрлі елдердің банктері арасындағы есеп айырысу жүйесі.
24) «Firstpay» электрондық ақша жүйесінің операторы/Оператор – есеп айырысу қатысушылары арасындағы ақпараттық және технологиялық өзара іс-қимылды қамтамасыз ету бойынша қызметтерді көрсету, оның ішінде электрондық ақша операциялары бойынша есеп айырысу қатысушыларына ақпаратты жинау, өңдеу және беру бойынша қызметтерді көрсетуді қамтитын, Firstpay Жүйесінің жұмыс істеуін қамтамасыз ететін «Firstpay» ЖШС.
25) Операция – төлем операциясы, төлемді болдырмау операциясы, қайтару операциясы, қайтаруды болдырмау операциясы және т.б. сияқты операцияларды қамтитын жалпы анықтама.
26) Ұсыныс – Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 389-бабына сәйкес қосылу шарты болып табылатын, Төлем ұйымының сайтында орналастырылған, жеке тұлғаларға Төлем ұйымымен төлем қызметтерін көрсетуге арналған жария шарт.
27) Тәуекелді бағалау – белгілі бір тәуекел түрі және/немесе жиынтық тәуекелдер (тәуекелдер тобы) нәтижесінде Төлем ұйымының мойнына алатын ықтимал шығындардың мөлшері мен тәуекелдің іске асу ықтималдығын бағалау.
28) Құпия сөз – тек электрондық ақша иесіне/Серіктеске белгілі болатын, Төлем ұйымының қызметтеріне кіруге арналған символдардың бірегей тізбегі.
29) Ақпараттық-коммуникациялық инфрақұрылымды қорғау периметрі – Төлем ұйымының ақпараттық-коммуникациялық инфрақұрылымын сыртқы ақпараттық желілерден бөліп, ақпараттық қауіпсіздік қауіптерінен қорғауды қамтамасыз ететін бағдарламалық-аппараттық құралдардың жиынтығы.
30) Төлем ұйымы – «Firstpay» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі (БСН 230940037088).
31) Электрондық ақшаны өтеу – электрондық ақшаны шығару және өтеу жөніндегі Эмитент/Агенттің, электрондық ақша иесі ұсынған немесе Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларда иесі ұсынбай-ақ өтелуге тиіс, шығарылған электрондық ақшасын олардың номиналдық құнына тең ақша сомасына айырбастауды жүзеге асыруды көздейтін төлем қызметі.
32) Төлем/аударм алушы – жеке тұлға немесе дара кәсіпкер ретінде тіркелген заңды тұлға, Төлем ұйымымен жеке шарт жасасқан, және Клиент оның пайдасына Тауарлар үшін төлем есебінде төлемді жүзеге асыратын, немесе кәсіпкерлік қызметке байланысты емес ақша қаражатын Клиенттен қабылдайтын жеке тұлға.
33) Қызмет көрсетуші/Серіктес – дара кәсіпкер ретінде тіркелген заңды тұлға немесе жеке тұлға, Төлем ұйымымен шарт жасасқан, және Клиент оның пайдасына Тауарлар үшін төлем есебінде, оның ішінде электрондық ақшаны пайдалана отырып төлемді жүзеге асыратын.
34) Қауіпсіздік рәсімдері – ақпаратты қорғаудың ұйымдастырушылық шаралары мен бағдарламалық-техникалық құралдарының жиынтығы, оның ішінде электрондық ақшаны пайдалану кезінде электрондық ақша иесінің құқықтарын куәландыру және берілетін және алынатын электрондық хабарламалардың мазмұнындағы қателерді және/немесе өзгерістерді анықтауға арналған.
35) Тәуекел – Төлем ұйымының қызметіне тән, ішкі факторлармен (ұйымдастыру құрылымының күрделілігі, қызметкерлердің біліктілік деңгейі, ұйымдастырушылық өзгерістер, кадрлар айналымы және т.б.) және сыртқы факторлармен (экономикалық жағдайдың өзгеруі, қолданылатын жаңа технологиялар, жаңа өнімдерді енгізу және т.б.) байланысты қолайсыз оқиғалардың туындауы салдарынан шығындардың, өтімділіктің нашарлауының немесе өзге де жағымсыз салдарлардың туындау мүмкіндігі (ықтималдығы).
36) Жүйе сайты – Төлем ұйымының интернет желісінде орналасқан web-сайты.
37) «Firstpay» төлем жүйесі (бұдан әрі – Жүйе) – есеп айырысу қатысушылары арасындағы ақпараттық-технологиялық өзара іс-қимылды қамтамасыз ететін, оның ішінде операциялар бойынша, оның ішінде төлем карточкаларымен есеп айырысу қатысушыларына ақпаратты жинау, өңдеу және тарату бойынша қызметтерді көрсетуді қамтитын Төлем ұйымының бағдарламалық-техникалық құралдарының жиынтығы.
38) «Firstpay» электрондық ақша жүйесі (бұдан әрі – ЭЖЖ) – Төлем ұйымының бағдарламалық-техникалық құралдарының, құжаттамасының және ұйымдастырушылық-техникалық іс-шараларының жиынтығы, электрондық ақша жүйесінің операторының электрондық ақша эмитентімен және (немесе) электрондық ақша иелерімен өзара іс-қимылы арқылы электрондық ақшаны пайдалана отырып төлемдер мен өзге де операцияларды жүзеге асыруды қамтамасыз ететін, сондай-ақ Клиентке (электрондық ақша иесіне) қызметтерді көрсетуді қамтамасыз ететін: (i) Төлемдерді жасау мақсатында Клиенттің Есептік жазбасына кіруді жүзеге асыру; (ii) жасалған Төлемдер туралы Клиентке шоғырландырылған ақпаратты жинау, өңдеу, сақтау және ұсыну; (iii) Төлем алушыларды (Клиенттің тапсырмасы бойынша) Клиенттер жасаған Төлемдер туралы хабардар ету; сондай-ақ жоғарыда аталғандармен тікелей байланысты және оларды дұрыс көрсету үшін қажетті өзге де ақпараттық-технологиялық қызметтер. ЭЖЖ Клиенттің Есептік жазбасын тіркеуді, сондай-ақ оны басқаруды жүзеге асыруға мүмкіндік береді. ЭЖЖ жұмысын ұйымдастыру және Тараптардың өзара міндеттемелерін есепке алу бойынша қызметтерді көрсетуді ЭЖЖ Операторы жүзеге асырады.
39) Тауар – Қызмет көрсетушілер немесе үшінші тұлғалар – соңғы тұтынушыларға (Клиенттерге) сататын тауарлар, жұмыстар, қызметтер, зияткерлік меншік нәтижелеріне құқықтар.
40) Ақпараттық қауіпсіздік қаупі – ақпараттық қауіпсіздік инцидентінің туындауына алғышарттар тудыратын шарттар мен факторлардың жиынтығы;
ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету – төлем ұйымының ақпараттық активтерінің құпиялылығын, тұтастығын және қолжетімділігін сақтауға бағытталған процесс.
41) Жүйе қатысушылары/Қатысушылар – Банк-Эквайер, Банк-Эмитент, Агент, Төлем ұйымы, Қызмет көрсетуші, Төлеуші, он алты жасқа толған жеке тұлғалар (резиденттер мен резидент еместер) және Төлем ұйымының Қағидаларын сақтау міндеттемесін қабылдаған Серіктестер.
42) Клиенттің есептік жазығы – ЭЖЖ Операторының аналитикалық есебіндегі жазба, Клиенттің Есептік жазбасының Балансына түсетін және Клиент төлемдерді төлеуге жұмсайтын Электрондық ақшаны есепке алу құралы болып табылады. ЭЖЖ Операторының есебінде Клиенттің Есептік жазбасының идентификаторы Клиенттің Абоненттік нөмірі болып табылады.
43) Электрондық ақша/ЭА – Эмитенттің шартсыз және қайтарылмайтын ақшалай міндеттемелері, электрондық нысанда сақталатын және Төлем ұйымында басқа да Төлем ұйымының қатысушыларымен төлем құралы ретінде қабылданатын. Электрондық ақша Қазақстан Республикасының ұлттық валютасы – теңгемен номирленген.
44) Электрондық әмияны – Клиенттің/Агенттің электрондық ақша жүйесіндегі есептік жазбасы, бағдарламалық-техникалық құралдар жиынтығы арқылы (web-интерфейс, мобильді қосымшалар және планшеттік компьютерлерге арналған қосымшалар, терминалдардың бағдарламалық қамтамасы және т.б. қоса алғанда, бірақ олармен шектелмей) Клиенттің/Агенттің электрондық ақшасын сақтауды және/немесе қол жеткізуді қамтамасыз ететін:
- Клиенттің оларды пайдалана отырып Төлемдерді жүзеге асыру мақсатында Электрондық ақшаға қол жеткізуі. Клиенттің Электрондық әмиянын тіркеу тәртібі Оператордың электрондық ақша жүйесінің Ұсыныс шартымен айқындалады. Клиент бір Абоненттік нөмірге бір мезгілде бір Электрондық әмиян тіркеуге құқылы;
- Агенттің Эмитенттен электрондық ақшаны сатып алу, оны өтеу, сондай-ақ Клиенттерге электрондық ақшаны сату жөніндегі әрекеттерді жүзеге асыру мақсатында Электрондық ақшаға қол жеткізуі.
45) Электрондық түбіртек – электрондық нысанда қалыптасқан, Қазақстан Республикасының заңнамасымен белгіленген міндетті реквизиттерді қамтитын, төлем қызметін көрсету фактісін растайтын құжат.
46) Электрондық хабарлама – электрондық тәсілмен жасалған және есеп айырысу қатысушылары арасында қорғалған байланыс арнасы арқылы берілетін кез келген хабарлама.
47) Эмитент/Банк-эмитент – «Firstpay» ЭЖЖ-да электрондық ақшаны шығаруды және өтеуді, сондай-ақ төлем карточкаларын шығаруды жүзеге асыратын эмитент.
2-тарау. Төлем ұйымы көрсететін төлем қызметтерінің сипаттамасы
2.1. Электрондық ақшаны өткізу (тарату) қызметтерін Төлем ұйымы электрондық ақша эмитенттерімен жасалған төлем қызметтерін көрсету туралы шарттар негізінде көрсетеді, олардың шарттарына сәйкес Төлем ұйымы электрондық ақша жүйесінің агенті болып табылады және электрондық ақшаны иелері – жеке тұлғалардан электрондық ақшаны сатып алуды, кейіннен оларды Клиенттерге – жеке тұлғаларға «Қазақстан Республикасының Төлемдер және төлем жүйелері туралы» Заңына сәйкес өткізуді жүзеге асырады.
Электрондық ақшаны өткізу (тарату) қызметтері Клиенттің қолма-қол ақшаны төлем агенттері/қосалқы агенттерінің электрондық терминалдары (құрылғылары) арқылы енгізу және/ немесе электрондық төлемнің өзге де құралдарын пайдалану арқылы көрсетіледі.
Электрондық ақша эмитенті мен оның иесі – жеке тұлға арасындағы қатынастарды «Қазақстан Республикасының Төлемдер және төлем жүйелері туралы» Заңы және электрондық ақшаны шығару, пайдалану және өтеу бойынша электрондық ақша эмитентінің жеке оферта-шарты реттейді, олардың арасында Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жасалған. Электрондық ақшаны шығару, пайдалану және өтеу бойынша электрондық ақша эмитентінің оферта-шарты Интернет желісіндегі Эмитенттің web-сайтында орналастырылады.
2.2. Электрондық ақшаны пайдалана отырып жасалған төлемдерді қабылдау және өңдеу қызметтері.
Электрондық ақшаны пайдалана отырып жасалған төлемдерді қабылдау және өңдеу қызметтерін Төлем ұйымы электрондық ақша эмитенттерімен жасалған шарттар негізінде, және Төлем ұйымымен төлем қызметін көрсету үшін ақпараттық-технологиялық қамтамасыз етуді жүзеге асыратын үшінші тұлғалармен жасалған шарттар негізінде көрсетеді. Төлем ұйымы электрондық ақша жүйесінің Операторы болып табылады, электрондық ақша жүйесінің офертасы ЭА Жүйесінің сайтында орналастырылған.
2.3. Клиенттің электрондық нысанда бастамашылық еткен төлемдерін өңдеу және төлемді және (немесе) аударымды жүзеге асыру үшін немесе осы төлемдер бойынша ақшаны қабылдау үшін банкке, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымға қажетті ақпаратты беру қызметтерін Төлем ұйымы Банк-эквайермен жасалған жеке шарттар негізінде көрсетеді және төлем карточкаларын пайдалана отырып бастамашылық еткен төлемдерді және/немесе төлем карточкасына аударымдарды қабылдауды қамтамасыз етеді, тиісті төлемнің реквизитін және тиісті төлемнің бенефициарын көрсете отырып, кейіннен төлемді орындау үшін төлем бойынша деректемелерді Төлем ұйымы серіктес болып табылатын тиісті банкке беруді қамтамасыз ете отырып, ал банк өз кезегінде Төлем ұйымы арқылы Клиенттің электрондық нысанда берген нұсқаулығын орындайды.
Электрондық ақшаны өткізу (тарату) қызметтері Клиенттің қолма-қол ақшаны төлем агенттері/қосалқы агенттерінің электрондық терминалдары (құрылғылары) арқылы енгізу және/ немесе электрондық төлемнің өзге де құралдарын пайдалану арқылы көрсетіледі.
Электрондық ақша эмитенті мен оның иесі – жеке тұлға арасындағы қатынастарды «Қазақстан Республикасының Төлемдер және төлем жүйелері туралы» Заңы және электрондық ақшаны шығару, пайдалану және өтеу бойынша электрондық ақша эмитентінің жеке оферта-шарты реттейді, олардың арасында Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жасалған. Электрондық ақшаны шығару, пайдалану және өтеу бойынша электрондық ақша эмитентінің оферта-шарты Интернет желісіндегі Эмитенттің web-сайтында орналастырылады.
2.2. Электрондық ақшаны пайдалана отырып жасалған төлемдерді қабылдау және өңдеу қызметтері.
Электрондық ақшаны пайдалана отырып жасалған төлемдерді қабылдау және өңдеу қызметтерін Төлем ұйымы электрондық ақша эмитенттерімен жасалған шарттар негізінде, және Төлем ұйымымен төлем қызметін көрсету үшін ақпараттық-технологиялық қамтамасыз етуді жүзеге асыратын үшінші тұлғалармен жасалған шарттар негізінде көрсетеді. Төлем ұйымы электрондық ақша жүйесінің Операторы болып табылады, электрондық ақша жүйесінің офертасы ЭА Жүйесінің сайтында орналастырылған.
2.3. Клиенттің электрондық нысанда бастамашылық еткен төлемдерін өңдеу және төлемді және (немесе) аударымды жүзеге асыру үшін немесе осы төлемдер бойынша ақшаны қабылдау үшін банкке, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымға қажетті ақпаратты беру қызметтерін Төлем ұйымы Банк-эквайермен жасалған жеке шарттар негізінде көрсетеді және төлем карточкаларын пайдалана отырып бастамашылық еткен төлемдерді және/немесе төлем карточкасына аударымдарды қабылдауды қамтамасыз етеді, тиісті төлемнің реквизитін және тиісті төлемнің бенефициарын көрсете отырып, кейіннен төлемді орындау үшін төлем бойынша деректемелерді Төлем ұйымы серіктес болып табылатын тиісті банкке беруді қамтамасыз ете отырып, ал банк өз кезегінде Төлем ұйымы арқылы Клиенттің электрондық нысанда берген нұсқаулығын орындайды.
3-тарау. Төлем ұйымы клиенттеріне төлем қызметтерін көрсету тәртібі мен мерзімдері
3.1. Электрон ақшаны өткізу (тарату) бойынша қызмет көрсету тәртібі.
Электрон ақшаны сатып алу үшін Клиентке электрондық әмиянді тіркеуден өту қажет. Тіркеу Абоненттік нөмір бойынша жүзеге асырылады.
Электрондық әмиянды тіркеу үшін Клиентке Эмитенттің жария шарт-офертасының шарттарымен танысу қажет, оған сілтеме ЭД жүйесінің веб-сайтында орналастырылған және шарттармен келіскен жағдайда Клиент Офертаны толық және сөзсіз қабылдайды.
Электрондық әмиянды тіркеу әрекеттерін жасай отырып, Клиент Оферта шарттарын, сондай-ақ ЭД жүйесі шеңберінде Эмитенттің электрон ақшасын пайдалана отырып, қолма-қол ақшасыз төлемдер бойынша қызметтер көрсету туралы жария оферта шарттарын толық және ешбір кемшіліксіз қабылдайды.
Клиенттің ЭД жүйесінде электрондық әмиянын тіркеу, сондай-ақ электрон ақшаны сатып алу және кейіннен электрондық әмиян балансын толтыру, Клиенттің электрондық әмиянын төлем агенттері/қосалқы агенттерінің электрондық терминалдары, банкоматтар арқылы, қаржылық интернет-порталдар арқылы, сондай-ақ ЭД жүйесінің веб-сайтында орналастырылған электрондық төлем карталары мен басқа да тәсілдерді пайдалана отырып, қолма-қол ақшамен толтыру арқылы жүзеге асырылады:
Электрон ақшаны шығару Эмитент клиенттен немесе агенттерден өзіне алған міндеттемелердің номиналды құнына тең сомада ақша алғаннан кейін жүзеге асырылады.
Электрон ақшаны өткізу сәтінде Клиентке электрон ақшаны сатып алғаны туралы растайтын түбіртек немесе өзге құжат беріледі.
Электрон ақша Клиентке Клиенттің электрондық әмиянындағы қолжетімді электрон ақша қалдығы туралы ақпарат көрсетілген сәттен бастап өткізілді деп есептеледі.
Электрон ақшаны сатып алу және кейіннен электрондық әмиян балансын толтыру, электрон ақша таратылатын ел аумағындағы клиенттер үшін тыйым салынбаған тәсілдермен және электрон ақша таратылатын ел заңнамасын ескере отырып жүзеге асырылады.
Қажет болған жағдайда, электрон ақшамен операциялар жүргізу, соның ішінде электрон ақшаны сатып алу үшін электрон ақша иесін сәйкестендіру және тексеру қажет.
1. Электрон ақшаны пайдалана отырып жасалған төлемдерді қабылдау және өңдеу бойынша қызмет көрсету тәртібі.
Электрон ақша жүйесінде Төлем ұйымы ЭД Жүйесінің Операторы болып табылады. Веб-сайтта орналастырылған ЭД Жүйесі Операторының офертасына сәйкес, электрон ақша жүйесінің операторы Төлеушілерге (электрондық әмияндардың клиенттеріне) электрон ақшаны пайдалана отырып жасалған төлемдерді қабылдау, өңдеу бойынша қызметтер көрсетеді.
Төлем қызметін көрсету мақсатында Клиентке ЭД Жүйесінде тіркеуден өту және электрон ақшаны сатып алу қажет. Клиенттің ЭД Жүйесінде тіркелгі жазбасын тіркегеннен және электрон ақшаны сатып алғаннан кейін Клиент ЭД Жүйесін пайдалануға, соның ішінде төлемдер жасау мақсатында тіркелгі жазба балансына қол жеткізуге құқылы.
Төлемдерді жасау Клиенттің ЭД Жүйесі арқылы Эмитентке электронды түрде төлем жасау туралы өкімді қалыптастыру, куәландыру және жіберу арқылы жүзеге асырылады, электрон ақшаны пайдалана отырып, нақты Төлем алушының пайдасына төлем жасау туралы.
Өкімді қалыптастыру үшін Клиент төлем реквизиттерін (соның ішінде: (i) төлем жасалатын Төлем алушы туралы ақпарат; (ii) төлемнің мақсатын сәйкестендіретін төлем реквизиттері (Клиент пен Төлем алушы арасындағы шарттың нөмірі мен күні, төлем жасау кезінде ұсынылуы тиіс ақпаратқа байланысты өзге де реквизиттер); (iii) төлем сомасы; және т.б.) келесі тәсілдердің бірі арқылы ұсынады:
а) Веб-сайтта тиісті нысанды толтыру арқылы;
б) Төлем агентінің/қосалқы агенттің электрондық терминалында тиісті нысанды толтыру арқылы;
в) ЭД Жүйесінің мобильді қосымшасын пайдалана отырып, мобильді құрылғыда тиісті нысанды толтыру арқылы.
Төлем жасау туралы өкімді куәландыру ЭД Жүйесінің Клиенттің өзі орнатқан параметрлеріне байланысты жүзеге асырылады:
- Клиенттің Тіркелгі жазбасын тіркеу кезінде берілген Сәйкестендіру деректерін енгізу арқылы;
- Клиенттің Тіркелгі жазбасын тіркеу кезінде берілген Сәйкестендіру деректерін енгізу, сондай-ақ Төлем ұйымының бағдарламалық құралдары арқылы Абоненттік нөмірге жіберілген/берілген Растау кодын енгізу арқылы;
- Төлемдерді растау хабарламалары арқылы командаларды пайдалану арқылы.
Дұрыс Сәйкестендіру деректерін, Растау кодтарын немесе Төлемді растау хабарламалары арқылы командаларды енгізу тараптармен жасалған төлемдерді біржақты және даусыз растау ретінде қабылданады.
Клиенттің Тіркелгі жазбасын авторизациялау және ЭД Жүйесін пайдалану мақсатында жіберілген электрондық хабарламаларда Сәйкестендіру деректерін, Растау кодтарын, Төлемді растау хабарламалары арқылы жіберілген командаларды пайдалану, Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес қолмен қойылған қолтаңбаларды пайдаланумен аналогты заңды салдар тудырады, ал Оферта шарттарымен жасалған Қызмет көрсету шарттарын орындауға байланысты барлық құжаттар, жоғарыда аталған тәсілдердің кез келгенімен куәландырылған, жазбаша нысандағы құжаттар болып танылады.
Клиент енгізген Сәйкестендіру деректерінің, Растау кодтарының немесе Төлемді растау хабарламалары арқылы берілген командалардың дұрыстығын, сондай-ақ төлем жасау үшін Клиенттің тіркелгі жазбасы балансындағы электрон ақша сомасының жеткіліктілігін тексергеннен кейін, Төлем ұйымы Клиент ұсынған ақпаратты Эмитентке жібереді, сондай-ақ Клиентке Эмитенттің тиісті өкімді орындауға қабылдағаны немесе орындаудан бас тартқаны туралы хабарлайды.
Эмитенттің Клиенттің төлем жасау туралы өкімдерін орындауы ЭД Жүйесі шеңберінде Эмитенттің электрон ақшасын пайдалана отырып, қолма-қол ақшасыз төлемдер бойынша қызметтер көрсету туралы жария офертада белгіленген шарттармен жүзеге асырылады.
Төлем ұйымы Клиенттің Офертаға қосылу арқылы жасалатын Қызмет көрсету шарты бойынша тараптардың өзара құқықтары мен міндеттерінің туындауын, өзгеруін немесе тоқтатылуын есепке алудың электрондық тізілімінде тіркеуге міндеттенеді.
Әрбір төлем жасалғаны туралы Клиентке хабарлау Жүйе веб-сайтында Клиентке қолжетімді болатын Клиенттің Жеке кабинетінде ақпаратты орналастыру арқылы жүзеге асырылады. Клиент Жүйе веб-сайтында төлемдер туралы ақпаратты тексермеген жағдайда, Төлем ұйымы Клиенттің операция туралы ақпаратты алмағаны үшін жауаптылықты көтермейді. Клиент Офертаны қабылдау арқылы Жүйе веб-сайтындағы «Есептер» бөлімінде төлем жасалғаны туралы ақпарат орналастырылған сәттен бастап Төлем ұйымының Клиентке хабарлау міндеттемесі тиісті түрде орындалды деп таниды және растайды.
Төлем ұйымы сондай-ақ Клиенттің тіркелгі жазбасын тіркеу кезінде көрсетілген Абоненттік нөмірге Клиенттің тіркелгі жазбасын толтыру операциялары және есептен шығару операциялары (Төлем ұйымының пайдасына есептен шығару операцияларынан басқа) туралы SMS-хабарламалар жібере алады.
3.2.1. Электрон ақшаны төлем ретінде қабылдайтын Серіктестердің «Firstpay» электрон ақша жүйесінде тіркелуі.
Серіктестің электрон ақшаны төлем ретінде қабылдауы үшін, Серіктес пен Эмитент арасында келісілген нысан бойынша Эмитентпен электрон ақшаны қабылдау туралы шарт жасалады.
Серіктесті ЭД Жүйесінде тіркеу үшін Серіктес келесі әрекеттерді жүзеге асырады:
- Серіктес ЭД Жүйесіне қосылу үшін қызмет көрсетушінің сауалнамасын толтырады, сондай-ақ құрылтай құжаттарының көшірмелерін ұсынады;
- Сауалнама тапсырылғаннан кейін Серіктес, Төлем ұйымы және/або Серіктес арасында шартты келісу және қол қою рәсімі өтеді.
- Серіктестің берілген id негізінде ЭД Жүйесіне қосылу жүзеге асырылады.
Электрон ақша таратылатын ел аумағында Серіктестерді тіркеу, осы ел заңнамасын ескере отырып жүзеге асырылады.
3.2.2. Тоқсан сайын Эмитентке және Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің белгіленген нормативтік құқықтық актілеріне және Эмитент пен Оператор арасында жасалған шартқа сәйкес қалыптастырылған есептілік беріледі және жіберіледі.
3.2.3. ЭД Жүйесінде электрондық әмияндарды көрсету тәртібі.
Электрон ақшаны шығару (эмиссия) Эмитентпен клиенттер мен агенттерден алынған ақша сомасы шегінде, Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасымен белгіленген шектеулерді ескере отырып жүзеге асырылады.
Ақша енгізген кезде Клиент ЭД Жүйесінде ашылған Электрондық әмиян нөмірін көрсетеді, оған сатып алған электрон ақшасы аударылады.
Клиенттің Электрондық шотына электрон ақшаны аудару үшін үшінші тұлғалар ақша енгізген жағдайда, сатып алынған/өтеусіз алынған электрон ақшаға қатысты құқықтар мен міндеттер электрондық әмиян иесі – Клиентте туындайды. Бұл әрекеттер үшінші тұлғалардың электрондық әмиян иесінің мүддесінде жасалған болып бағаланады.
Оператор клиенттерден қабылданған ақшаның жалпы сомасының оның баланстық шотында көрсетілген сомаға, ЭД Жүйесіндегі Эмитент позициясындағы электрон ақша сомасына сәйкестігін қамтамасыз етеді.
Клиенттің электрон ақшасы Эмитентпен шығарылған болып, Электрондық әмиянның қолжетімді электрон ақша сомасы туралы ақпарат көрсетілген сәттен бастап есептеледі.
Төлем ұйымы Эмитенттен алынған деректерді тексереді және Эмитенттің электрондық хабарламасында көрсетілген электрон ақша шығару сомасын ЭД Жүйесіндегі Эмитент позициясында және Клиенттің Электрондық әмиянында көрсетеді.
3.2.4. Электрон ақшаны пайдалану және өтеу.
Электрон ақшаны иесі азаматтық-құқықтық мәмілелер бойынша төлемдер жасау, сондай-ақ Ережелерде белгіленген және Қазақстан Республикасы заңнамасына қайшы келмейтін шарттармен өзге де операцияларды жүргізу мақсатында пайдаланады.
Электрон ақшаны пайдалана отырып жасалатын төлемдер мен өзге де операциялар оның иесімен сәйкестендірілген электрон ақша иесінің пайдасына жүзеге асырылады.
Азаматтық-құқықтық мәмілелер жасау кезінде электрон ақша жүйесінде электрон ақша алған Серіктесте, қабылданған төлем сомасында Эмитентке ақшалай талап құқығы туындайды.
Сәйкестендірілмеген иесі – жеке тұлғаның жасалатын бір операцияның ең жоғары сомасы, Қазақстан Республикасының республикалық бюджеті туралы заңымен белгіленген тиісті қаржы жылына арналған айлық есептік көрсеткіштің үш еселенген мөлшеріне тең сомадан аспауға тиіс.
Сәйкестендірілмеген иесі – жеке тұлғаның электрон ақшасының бір электрондық құрылғыда сақталатын ең жоғары сомасы, республикалық бюджет туралы заңмен белгіленген тиісті қаржы жылына арналған айлық есептік көрсеткіштің үш еселенген мөлшеріне тең сомадан аспауға тиіс.
Сәйкестендірілмеген иесі – жеке тұлғаның электрондық әмиянынан электрон ақшаны пайдалана отырып жасалатын төлемдер мен (немесе) өзге де операциялардың жалпы сомасы жұмыс күні ішінде республикалық бюджет туралы заңмен белгіленген тиісті қаржы жылына арналған айлық есептік көрсеткіштің үш еселенген мөлшеріне тең сомадан аспауға тиіс.
3.2.4.1. Электрон ақшаны өтеу.
Электрон ақшаны өтеу – бұл Эмитенттің шығарылған электрон ақшасын, Клиенттер/Серіктестер/Агенттер ұсынған немесе Қазақстан Республикасы заңдарында көзделген жағдайларда иесі ұсынбай-ақ өтеуге жататын, номиналды құнына тең ақша сомасына айырбастауды жүзеге асыратын төлем қызметі.
Эмитент өзі шығарған электрон ақшаны Қазақстан Республикасының ұлттық валютасындағы номиналды құнына тең ақша сомасына өтеу бойынша шартсыз және қайтарымсыз ақшалай міндеттеме алады.
Электрон ақшаны өтеу Эмитентпен Клиенттің – жеке тұлғаның электрон ақша иесінің банктік шотына тең номиналды құнына тең ақша сомасын аудару немесе оған қолма-қол ақша беру арқылы жүзеге асырылады.
Электрон ақшаны өтеу үшін Клиенттің – жеке тұлғаның электрон ақша иесінің банктік шотына Жүйенің мобильді қосымшасы және/немесе веб-сайты арқылы, Клиент электрон ақшаны өтеу сомасын және өтеу жүзеге асырылуы тиіс банктік шотты көрсете отырып, электрон ақшаны өтеу туралы нұсқаулықты қалыптастырады. Төлем ұйымы өтеу рәсімін жүзеге асыру үшін Клиенттің нұсқаулығын Эмитентке жібереді. Эмитент, өтеу алдында электрон ақшаны өтеу жүзеге асырылуы тиіс Клиенттің электрон ақша иесінің банктік шотын тексеру рәсімін жүргізеді.
Сәйкестендірілмеген иесі – жеке тұлғаларға арналған электрон ақшаны өтеу операциялары қолжетімсіз. Клиент электрон ақшаны өтеу операциясын бастаған жағдайда, Клиентке мұндай операцияны жүргізу мүмкін еместігі туралы хабарлама жіберіледі, толық сәйкестендіруден өту үшін жүгіне алатын мекенжайларды көрсете отырып, толық сәйкестендіру рәсімінен өту ұсынылады.
Электрон ақшаны өтеу, электрон ақша таратылатын ел аумағындағы клиенттер үшін тыйым салынбаған тәсілдермен және электрон ақша таратылатын ел заңнамасын ескере отырып жүзеге асырылады.
Қажет болған жағдайда, электрон ақшамен операциялар жүргізу, соның ішінде электрон ақшаны сатып алу үшін электрон ақша иесін сәйкестендіру және тексеру қажет.
Эмитент алынған деректерді салыстырады, сондай-ақ Клиенттің осы өтініші бойынша электрон ақшаны өтеу туралы Төлем ұйымына хабарлама жібереді.
Электрон ақшаны өтеу кезінде берілетін ақша сомасы өтеуге ұсынылған электрон ақша сомасына сәйкес келуге тиіс.
Электрон ақшаны иесі – жеке тұлғаның банктік шотына немесе электрондық төлем құралына ақша аудару арқылы электрон ақшаны өтеуге тыйым салынады, бұл банктік шоттың немесе электрондық төлем құралының осы жеке тұлғаға тиесілі екендігін растауды алмайынша.
3.2.4.2. Электрон ақша жүйесінде электрондық әмиянды жабу тәртібі.
Клиенттің электрондық әмиянын жабу кезінде мобильді қосымшада және/або ЭД Жүйесінің веб-сайтында электрон ақшаны қолма-қол ақшасыз нысанда шығару тәсілін көрсете отырып, Электрондық әмиянды жабу туралы нұсқаулық қалыптастырылады. Клиент сәйкестендірілмеген жағдайда, Электрондық әмиянды жабу үшін сәйкестендіру рәсімінен өтуі қажет. Мұндай рәсімнен өткеннен кейін Клиент жоғарыда көрсетілген тәсілдермен Электрондық әмиянды жабу және электрон ақшаны шығару туралы нұсқаулықты жібереді. Электрон ақшаны өтегеннен кейін Төлем ұйымы Клиенттің нұсқаулығын электрондық әмиянды жабу үшін Эмитентке жібереді.
Клиенттің Электрондық әмиянында электрон ақша болмаған жағдайда, Электрондық әмиянды жабу үшін сәйкестендіру рәсімінен өту талап етілмейді.
3.2.4.3. Жеке тұлға – электрон ақша иесін сәйкестендіру.
Эмитент/Электрон ақша Операторы/Агент электрон ақша иесінің жеке басын куәландыратын құжатты ұсынып, жеке өзі келген кезде немесе банктік жүйелер аралық ақша аударымдарының операциялық орталығынан алынған мәліметтер негізінде қашықтан сәйкестендіру арқылы, сондай-ақ Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына қайшы келмейтін өзге де тәсілдермен сәйкестендіреді.
Сәйкестендіру келесі шараларды қамтиды, бірақ олармен шектелмейді:
1) ақшамен немесе өзге де мүлікпен операция жасайтын жеке тұлғаны сәйкестендіру үшін қажетті мәліметтерді тіркеу: оның жеке басын куәландыратын құжаттың деректері, жеке сәйкестендіру нөмірі, сондай-ақ заңды мекенжайы;
2) ақшамен немесе өзге де мүлікпен операция жасайтын заңды тұлғаны сәйкестендіру үшін қажетті мәліметтерді тіркеу: заңды тұлғаны мемлекеттік (есептік) тіркеу (қайта тіркеу) туралы анықтаманың деректері, құрылтай құжаттарының деректері, бизнес-сәйкестендіру нөмірі, сондай-ақ тіркеу немесе орналасқан жерінің мекенжайы;
3) бенефициарлық меншік иесін анықтау және оны сәйкестендіру үшін қажетті мәліметтерді тіркеу, осы тармақтың 1-тармақшасына сәйкес, заңды мекенжайын қоспағанда.
Төлем қызметін көрсету мерзімдері: төлем қабылданған күннен кейінгі 1 (бір) - 3 (үш) жұмыс күні ішінде.
3.3. Клиенттің электронды түрде бастамашылық еткен төлемдерін өңдеу және төлемді және (немесе) аударымды жүзеге асыру немесе осы төлемдер бойынша ақша қабылдау үшін банкке, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымға қажетті ақпаратты беру бойынша қызмет көрсету тәртібі.
3.3.1. Клиенттің электронды түрде бастамашылық еткен төлемдерін өңдеу және төлемді және (немесе) аударымды жүзеге асыру немесе осы төлемдер бойынша ақша қабылдау үшін банкке, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымға қажетті ақпаратты беру бойынша қызмет көрсету келесідей жүзеге асырылады:
3.3.3. Төлем қызметін көрсету мерзімдері – Төлем қабылданған күннен кейінгі 1 (бір) - 3 (үш) жұмыс күні ішінде.
3.4. Төлем ұйымы ақша аудару (Төлемдер) бойынша төлем қызметін көрсету кезінде келесі әрекеттерді жүзеге асырады:
3.4.1. Төлем ұйымы тиісті шарт жасасқан мамандандырылған транзиттік шоттан Клиенттің картасына:
Электрон ақшаны сатып алу үшін Клиентке электрондық әмиянді тіркеуден өту қажет. Тіркеу Абоненттік нөмір бойынша жүзеге асырылады.
Электрондық әмиянды тіркеу үшін Клиентке Эмитенттің жария шарт-офертасының шарттарымен танысу қажет, оған сілтеме ЭД жүйесінің веб-сайтында орналастырылған және шарттармен келіскен жағдайда Клиент Офертаны толық және сөзсіз қабылдайды.
Электрондық әмиянды тіркеу әрекеттерін жасай отырып, Клиент Оферта шарттарын, сондай-ақ ЭД жүйесі шеңберінде Эмитенттің электрон ақшасын пайдалана отырып, қолма-қол ақшасыз төлемдер бойынша қызметтер көрсету туралы жария оферта шарттарын толық және ешбір кемшіліксіз қабылдайды.
Клиенттің ЭД жүйесінде электрондық әмиянын тіркеу, сондай-ақ электрон ақшаны сатып алу және кейіннен электрондық әмиян балансын толтыру, Клиенттің электрондық әмиянын төлем агенттері/қосалқы агенттерінің электрондық терминалдары, банкоматтар арқылы, қаржылық интернет-порталдар арқылы, сондай-ақ ЭД жүйесінің веб-сайтында орналастырылған электрондық төлем карталары мен басқа да тәсілдерді пайдалана отырып, қолма-қол ақшамен толтыру арқылы жүзеге асырылады:
Электрон ақшаны шығару Эмитент клиенттен немесе агенттерден өзіне алған міндеттемелердің номиналды құнына тең сомада ақша алғаннан кейін жүзеге асырылады.
Электрон ақшаны өткізу сәтінде Клиентке электрон ақшаны сатып алғаны туралы растайтын түбіртек немесе өзге құжат беріледі.
Электрон ақша Клиентке Клиенттің электрондық әмиянындағы қолжетімді электрон ақша қалдығы туралы ақпарат көрсетілген сәттен бастап өткізілді деп есептеледі.
Электрон ақшаны сатып алу және кейіннен электрондық әмиян балансын толтыру, электрон ақша таратылатын ел аумағындағы клиенттер үшін тыйым салынбаған тәсілдермен және электрон ақша таратылатын ел заңнамасын ескере отырып жүзеге асырылады.
Қажет болған жағдайда, электрон ақшамен операциялар жүргізу, соның ішінде электрон ақшаны сатып алу үшін электрон ақша иесін сәйкестендіру және тексеру қажет.
1. Электрон ақшаны пайдалана отырып жасалған төлемдерді қабылдау және өңдеу бойынша қызмет көрсету тәртібі.
Электрон ақша жүйесінде Төлем ұйымы ЭД Жүйесінің Операторы болып табылады. Веб-сайтта орналастырылған ЭД Жүйесі Операторының офертасына сәйкес, электрон ақша жүйесінің операторы Төлеушілерге (электрондық әмияндардың клиенттеріне) электрон ақшаны пайдалана отырып жасалған төлемдерді қабылдау, өңдеу бойынша қызметтер көрсетеді.
Төлем қызметін көрсету мақсатында Клиентке ЭД Жүйесінде тіркеуден өту және электрон ақшаны сатып алу қажет. Клиенттің ЭД Жүйесінде тіркелгі жазбасын тіркегеннен және электрон ақшаны сатып алғаннан кейін Клиент ЭД Жүйесін пайдалануға, соның ішінде төлемдер жасау мақсатында тіркелгі жазба балансына қол жеткізуге құқылы.
Төлемдерді жасау Клиенттің ЭД Жүйесі арқылы Эмитентке электронды түрде төлем жасау туралы өкімді қалыптастыру, куәландыру және жіберу арқылы жүзеге асырылады, электрон ақшаны пайдалана отырып, нақты Төлем алушының пайдасына төлем жасау туралы.
Өкімді қалыптастыру үшін Клиент төлем реквизиттерін (соның ішінде: (i) төлем жасалатын Төлем алушы туралы ақпарат; (ii) төлемнің мақсатын сәйкестендіретін төлем реквизиттері (Клиент пен Төлем алушы арасындағы шарттың нөмірі мен күні, төлем жасау кезінде ұсынылуы тиіс ақпаратқа байланысты өзге де реквизиттер); (iii) төлем сомасы; және т.б.) келесі тәсілдердің бірі арқылы ұсынады:
а) Веб-сайтта тиісті нысанды толтыру арқылы;
б) Төлем агентінің/қосалқы агенттің электрондық терминалында тиісті нысанды толтыру арқылы;
в) ЭД Жүйесінің мобильді қосымшасын пайдалана отырып, мобильді құрылғыда тиісті нысанды толтыру арқылы.
Төлем жасау туралы өкімді куәландыру ЭД Жүйесінің Клиенттің өзі орнатқан параметрлеріне байланысты жүзеге асырылады:
- Клиенттің Тіркелгі жазбасын тіркеу кезінде берілген Сәйкестендіру деректерін енгізу арқылы;
- Клиенттің Тіркелгі жазбасын тіркеу кезінде берілген Сәйкестендіру деректерін енгізу, сондай-ақ Төлем ұйымының бағдарламалық құралдары арқылы Абоненттік нөмірге жіберілген/берілген Растау кодын енгізу арқылы;
- Төлемдерді растау хабарламалары арқылы командаларды пайдалану арқылы.
Дұрыс Сәйкестендіру деректерін, Растау кодтарын немесе Төлемді растау хабарламалары арқылы командаларды енгізу тараптармен жасалған төлемдерді біржақты және даусыз растау ретінде қабылданады.
Клиенттің Тіркелгі жазбасын авторизациялау және ЭД Жүйесін пайдалану мақсатында жіберілген электрондық хабарламаларда Сәйкестендіру деректерін, Растау кодтарын, Төлемді растау хабарламалары арқылы жіберілген командаларды пайдалану, Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес қолмен қойылған қолтаңбаларды пайдаланумен аналогты заңды салдар тудырады, ал Оферта шарттарымен жасалған Қызмет көрсету шарттарын орындауға байланысты барлық құжаттар, жоғарыда аталған тәсілдердің кез келгенімен куәландырылған, жазбаша нысандағы құжаттар болып танылады.
Клиент енгізген Сәйкестендіру деректерінің, Растау кодтарының немесе Төлемді растау хабарламалары арқылы берілген командалардың дұрыстығын, сондай-ақ төлем жасау үшін Клиенттің тіркелгі жазбасы балансындағы электрон ақша сомасының жеткіліктілігін тексергеннен кейін, Төлем ұйымы Клиент ұсынған ақпаратты Эмитентке жібереді, сондай-ақ Клиентке Эмитенттің тиісті өкімді орындауға қабылдағаны немесе орындаудан бас тартқаны туралы хабарлайды.
Эмитенттің Клиенттің төлем жасау туралы өкімдерін орындауы ЭД Жүйесі шеңберінде Эмитенттің электрон ақшасын пайдалана отырып, қолма-қол ақшасыз төлемдер бойынша қызметтер көрсету туралы жария офертада белгіленген шарттармен жүзеге асырылады.
Төлем ұйымы Клиенттің Офертаға қосылу арқылы жасалатын Қызмет көрсету шарты бойынша тараптардың өзара құқықтары мен міндеттерінің туындауын, өзгеруін немесе тоқтатылуын есепке алудың электрондық тізілімінде тіркеуге міндеттенеді.
Әрбір төлем жасалғаны туралы Клиентке хабарлау Жүйе веб-сайтында Клиентке қолжетімді болатын Клиенттің Жеке кабинетінде ақпаратты орналастыру арқылы жүзеге асырылады. Клиент Жүйе веб-сайтында төлемдер туралы ақпаратты тексермеген жағдайда, Төлем ұйымы Клиенттің операция туралы ақпаратты алмағаны үшін жауаптылықты көтермейді. Клиент Офертаны қабылдау арқылы Жүйе веб-сайтындағы «Есептер» бөлімінде төлем жасалғаны туралы ақпарат орналастырылған сәттен бастап Төлем ұйымының Клиентке хабарлау міндеттемесі тиісті түрде орындалды деп таниды және растайды.
Төлем ұйымы сондай-ақ Клиенттің тіркелгі жазбасын тіркеу кезінде көрсетілген Абоненттік нөмірге Клиенттің тіркелгі жазбасын толтыру операциялары және есептен шығару операциялары (Төлем ұйымының пайдасына есептен шығару операцияларынан басқа) туралы SMS-хабарламалар жібере алады.
3.2.1. Электрон ақшаны төлем ретінде қабылдайтын Серіктестердің «Firstpay» электрон ақша жүйесінде тіркелуі.
Серіктестің электрон ақшаны төлем ретінде қабылдауы үшін, Серіктес пен Эмитент арасында келісілген нысан бойынша Эмитентпен электрон ақшаны қабылдау туралы шарт жасалады.
Серіктесті ЭД Жүйесінде тіркеу үшін Серіктес келесі әрекеттерді жүзеге асырады:
- Серіктес ЭД Жүйесіне қосылу үшін қызмет көрсетушінің сауалнамасын толтырады, сондай-ақ құрылтай құжаттарының көшірмелерін ұсынады;
- Сауалнама тапсырылғаннан кейін Серіктес, Төлем ұйымы және/або Серіктес арасында шартты келісу және қол қою рәсімі өтеді.
- Серіктестің берілген id негізінде ЭД Жүйесіне қосылу жүзеге асырылады.
Электрон ақша таратылатын ел аумағында Серіктестерді тіркеу, осы ел заңнамасын ескере отырып жүзеге асырылады.
3.2.2. Тоқсан сайын Эмитентке және Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің белгіленген нормативтік құқықтық актілеріне және Эмитент пен Оператор арасында жасалған шартқа сәйкес қалыптастырылған есептілік беріледі және жіберіледі.
3.2.3. ЭД Жүйесінде электрондық әмияндарды көрсету тәртібі.
Электрон ақшаны шығару (эмиссия) Эмитентпен клиенттер мен агенттерден алынған ақша сомасы шегінде, Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасымен белгіленген шектеулерді ескере отырып жүзеге асырылады.
Ақша енгізген кезде Клиент ЭД Жүйесінде ашылған Электрондық әмиян нөмірін көрсетеді, оған сатып алған электрон ақшасы аударылады.
Клиенттің Электрондық шотына электрон ақшаны аудару үшін үшінші тұлғалар ақша енгізген жағдайда, сатып алынған/өтеусіз алынған электрон ақшаға қатысты құқықтар мен міндеттер электрондық әмиян иесі – Клиентте туындайды. Бұл әрекеттер үшінші тұлғалардың электрондық әмиян иесінің мүддесінде жасалған болып бағаланады.
Оператор клиенттерден қабылданған ақшаның жалпы сомасының оның баланстық шотында көрсетілген сомаға, ЭД Жүйесіндегі Эмитент позициясындағы электрон ақша сомасына сәйкестігін қамтамасыз етеді.
Клиенттің электрон ақшасы Эмитентпен шығарылған болып, Электрондық әмиянның қолжетімді электрон ақша сомасы туралы ақпарат көрсетілген сәттен бастап есептеледі.
Төлем ұйымы Эмитенттен алынған деректерді тексереді және Эмитенттің электрондық хабарламасында көрсетілген электрон ақша шығару сомасын ЭД Жүйесіндегі Эмитент позициясында және Клиенттің Электрондық әмиянында көрсетеді.
3.2.4. Электрон ақшаны пайдалану және өтеу.
Электрон ақшаны иесі азаматтық-құқықтық мәмілелер бойынша төлемдер жасау, сондай-ақ Ережелерде белгіленген және Қазақстан Республикасы заңнамасына қайшы келмейтін шарттармен өзге де операцияларды жүргізу мақсатында пайдаланады.
Электрон ақшаны пайдалана отырып жасалатын төлемдер мен өзге де операциялар оның иесімен сәйкестендірілген электрон ақша иесінің пайдасына жүзеге асырылады.
Азаматтық-құқықтық мәмілелер жасау кезінде электрон ақша жүйесінде электрон ақша алған Серіктесте, қабылданған төлем сомасында Эмитентке ақшалай талап құқығы туындайды.
Сәйкестендірілмеген иесі – жеке тұлғаның жасалатын бір операцияның ең жоғары сомасы, Қазақстан Республикасының республикалық бюджеті туралы заңымен белгіленген тиісті қаржы жылына арналған айлық есептік көрсеткіштің үш еселенген мөлшеріне тең сомадан аспауға тиіс.
Сәйкестендірілмеген иесі – жеке тұлғаның электрон ақшасының бір электрондық құрылғыда сақталатын ең жоғары сомасы, республикалық бюджет туралы заңмен белгіленген тиісті қаржы жылына арналған айлық есептік көрсеткіштің үш еселенген мөлшеріне тең сомадан аспауға тиіс.
Сәйкестендірілмеген иесі – жеке тұлғаның электрондық әмиянынан электрон ақшаны пайдалана отырып жасалатын төлемдер мен (немесе) өзге де операциялардың жалпы сомасы жұмыс күні ішінде республикалық бюджет туралы заңмен белгіленген тиісті қаржы жылына арналған айлық есептік көрсеткіштің үш еселенген мөлшеріне тең сомадан аспауға тиіс.
3.2.4.1. Электрон ақшаны өтеу.
Электрон ақшаны өтеу – бұл Эмитенттің шығарылған электрон ақшасын, Клиенттер/Серіктестер/Агенттер ұсынған немесе Қазақстан Республикасы заңдарында көзделген жағдайларда иесі ұсынбай-ақ өтеуге жататын, номиналды құнына тең ақша сомасына айырбастауды жүзеге асыратын төлем қызметі.
Эмитент өзі шығарған электрон ақшаны Қазақстан Республикасының ұлттық валютасындағы номиналды құнына тең ақша сомасына өтеу бойынша шартсыз және қайтарымсыз ақшалай міндеттеме алады.
Электрон ақшаны өтеу Эмитентпен Клиенттің – жеке тұлғаның электрон ақша иесінің банктік шотына тең номиналды құнына тең ақша сомасын аудару немесе оған қолма-қол ақша беру арқылы жүзеге асырылады.
Электрон ақшаны өтеу үшін Клиенттің – жеке тұлғаның электрон ақша иесінің банктік шотына Жүйенің мобильді қосымшасы және/немесе веб-сайты арқылы, Клиент электрон ақшаны өтеу сомасын және өтеу жүзеге асырылуы тиіс банктік шотты көрсете отырып, электрон ақшаны өтеу туралы нұсқаулықты қалыптастырады. Төлем ұйымы өтеу рәсімін жүзеге асыру үшін Клиенттің нұсқаулығын Эмитентке жібереді. Эмитент, өтеу алдында электрон ақшаны өтеу жүзеге асырылуы тиіс Клиенттің электрон ақша иесінің банктік шотын тексеру рәсімін жүргізеді.
Сәйкестендірілмеген иесі – жеке тұлғаларға арналған электрон ақшаны өтеу операциялары қолжетімсіз. Клиент электрон ақшаны өтеу операциясын бастаған жағдайда, Клиентке мұндай операцияны жүргізу мүмкін еместігі туралы хабарлама жіберіледі, толық сәйкестендіруден өту үшін жүгіне алатын мекенжайларды көрсете отырып, толық сәйкестендіру рәсімінен өту ұсынылады.
Электрон ақшаны өтеу, электрон ақша таратылатын ел аумағындағы клиенттер үшін тыйым салынбаған тәсілдермен және электрон ақша таратылатын ел заңнамасын ескере отырып жүзеге асырылады.
Қажет болған жағдайда, электрон ақшамен операциялар жүргізу, соның ішінде электрон ақшаны сатып алу үшін электрон ақша иесін сәйкестендіру және тексеру қажет.
Эмитент алынған деректерді салыстырады, сондай-ақ Клиенттің осы өтініші бойынша электрон ақшаны өтеу туралы Төлем ұйымына хабарлама жібереді.
Электрон ақшаны өтеу кезінде берілетін ақша сомасы өтеуге ұсынылған электрон ақша сомасына сәйкес келуге тиіс.
Электрон ақшаны иесі – жеке тұлғаның банктік шотына немесе электрондық төлем құралына ақша аудару арқылы электрон ақшаны өтеуге тыйым салынады, бұл банктік шоттың немесе электрондық төлем құралының осы жеке тұлғаға тиесілі екендігін растауды алмайынша.
3.2.4.2. Электрон ақша жүйесінде электрондық әмиянды жабу тәртібі.
Клиенттің электрондық әмиянын жабу кезінде мобильді қосымшада және/або ЭД Жүйесінің веб-сайтында электрон ақшаны қолма-қол ақшасыз нысанда шығару тәсілін көрсете отырып, Электрондық әмиянды жабу туралы нұсқаулық қалыптастырылады. Клиент сәйкестендірілмеген жағдайда, Электрондық әмиянды жабу үшін сәйкестендіру рәсімінен өтуі қажет. Мұндай рәсімнен өткеннен кейін Клиент жоғарыда көрсетілген тәсілдермен Электрондық әмиянды жабу және электрон ақшаны шығару туралы нұсқаулықты жібереді. Электрон ақшаны өтегеннен кейін Төлем ұйымы Клиенттің нұсқаулығын электрондық әмиянды жабу үшін Эмитентке жібереді.
Клиенттің Электрондық әмиянында электрон ақша болмаған жағдайда, Электрондық әмиянды жабу үшін сәйкестендіру рәсімінен өту талап етілмейді.
3.2.4.3. Жеке тұлға – электрон ақша иесін сәйкестендіру.
Эмитент/Электрон ақша Операторы/Агент электрон ақша иесінің жеке басын куәландыратын құжатты ұсынып, жеке өзі келген кезде немесе банктік жүйелер аралық ақша аударымдарының операциялық орталығынан алынған мәліметтер негізінде қашықтан сәйкестендіру арқылы, сондай-ақ Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына қайшы келмейтін өзге де тәсілдермен сәйкестендіреді.
Сәйкестендіру келесі шараларды қамтиды, бірақ олармен шектелмейді:
1) ақшамен немесе өзге де мүлікпен операция жасайтын жеке тұлғаны сәйкестендіру үшін қажетті мәліметтерді тіркеу: оның жеке басын куәландыратын құжаттың деректері, жеке сәйкестендіру нөмірі, сондай-ақ заңды мекенжайы;
2) ақшамен немесе өзге де мүлікпен операция жасайтын заңды тұлғаны сәйкестендіру үшін қажетті мәліметтерді тіркеу: заңды тұлғаны мемлекеттік (есептік) тіркеу (қайта тіркеу) туралы анықтаманың деректері, құрылтай құжаттарының деректері, бизнес-сәйкестендіру нөмірі, сондай-ақ тіркеу немесе орналасқан жерінің мекенжайы;
3) бенефициарлық меншік иесін анықтау және оны сәйкестендіру үшін қажетті мәліметтерді тіркеу, осы тармақтың 1-тармақшасына сәйкес, заңды мекенжайын қоспағанда.
Төлем қызметін көрсету мерзімдері: төлем қабылданған күннен кейінгі 1 (бір) - 3 (үш) жұмыс күні ішінде.
3.3. Клиенттің электронды түрде бастамашылық еткен төлемдерін өңдеу және төлемді және (немесе) аударымды жүзеге асыру немесе осы төлемдер бойынша ақша қабылдау үшін банкке, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымға қажетті ақпаратты беру бойынша қызмет көрсету тәртібі.
3.3.1. Клиенттің электронды түрде бастамашылық еткен төлемдерін өңдеу және төлемді және (немесе) аударымды жүзеге асыру немесе осы төлемдер бойынша ақша қабылдау үшін банкке, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымға қажетті ақпаратты беру бойынша қызмет көрсету келесідей жүзеге асырылады:
- Төлем ұйымы, Банк-эквайермен жасалған шарттар шеңберінде, төлем карталарын пайдалана отырып бастамашылық еткен төлемдерді қабылдауды, сондай-ақ тиісті төлемнің және тиісті төлемнің бенефициарының реквизиттерін және аударым алушының реквизиттерін көрсете отырып, төлем картасына аударымдарды, кейіннен оны орындау үшін тиісті Банк-эквайердің, Төлем ұйымы болып табылатын серіктесіне төлем және/немесе аударым реквизиттерін беруді қамтамасыз етеді, ал Банк өз кезегінде Клиенттің Төлем ұйымы арқылы электронды түрде берген нұсқаулығын орындайды.
- Тауарларға және/або қызметтерге төлемдерді бастамашылық ету және төлем карталарына аударымдар Клиенттің төлем картасынан ақшаны есептен шығару туралы өкімдерді электронды түрде бастамашылық ету мүмкіндігін қамтамасыз ететін WEB-қосымшалар, online-қосымшалар, мобильді қосымшалар (мобильді құрылғыларға арналған қосымшалар), терминалдардың бағдарламалық жасақтамалары, виджеттер және басқа да қосымшалар/сайттар арқылы жүзеге асырылады, олардың сомасы Төлем ұйымына Клиенттен алынған және Төлем ұйымы Банкке берген Клиенттің тапсырмасын/өкімін кейіннен орындау мақсатында Банкке аударылады.
- Төлем қызметін көрсету кезінде Төлем ұйымы келесі әрекет алгоритмін қамтамасыз етеді:
- Клиент интернет желісі/мобильді телефон арқылы Қызмет көрсетушінің тиісті қосымшасына/веб-сайтына кіреді;
- Клиент Қызмет көрсетушінің веб-сайтында/қосымшасында орналастырылған төлем қызметін көрсету шарттарымен танысады және оферта шарттарымен келіседі;
- Клиент Төлем ұйымына тиісті қызмет көрсету үшін комиссия мөлшері/тарифімен танысады;
- Клиент қосымшада/веб-сайтта Қызмет көрсетушінің пайдасына төлемді бастамашылық етеді;
- Клиент Қызмет көрсетушінің қосымшасында/веб-сайтында дербес деректерді енгізеді;
- Төлемді төлеу үшін Клиент банк картасының деректемелерін енгізеді;
- Төлем ұйымы Банк-эквайерге сұрау салу арқылы Клиенттің электронды түрде алған өкімін бастамашылық етеді;
- Банк-эквайер, Төлем ұйымынан растау алғаннан кейін, Клиенттің банктік картасынан ақшалай қаражатты есептен шығарады және Төлем ұйымының комиссиялық сыйақысын ескере отырып және Клиенттің тапсырмасына сәйкес төлем сомасын аударады;
- Төлем ұйымы Банктен Операцияның орындалғаны туралы растауды алады;
- Төлем ұйымы Клиентке Клиенттің Операцияны жасағанын растайтын электронды түбіртек береді.
3.3.3. Төлем қызметін көрсету мерзімдері – Төлем қабылданған күннен кейінгі 1 (бір) - 3 (үш) жұмыс күні ішінде.
3.4. Төлем ұйымы ақша аудару (Төлемдер) бойынша төлем қызметін көрсету кезінде келесі әрекеттерді жүзеге асырады:
3.4.1. Төлем ұйымы тиісті шарт жасасқан мамандандырылған транзиттік шоттан Клиенттің картасына:
- Қызмет көрсетуші қажетті соманы Төлем ұйымының мамандандырылған транзиттік шотына аванс ретінде енгізеді (тікелей аванспен немесе жинақталған төлем қабылдау тәсілімен ақша аудару туралы сұрау салу арқылы);
- Төлем ұйымы аванс туралы сұрау салуды қабылдайды және Қызмет көрсетушінің төлем балансын толтырады;
- Банк-эквайермен ақшалай қаражат Қызмет көрсетуші көрсеткен сомаға мамандандырылған транзиттік шотқа толтырылады;
- Клиент (Алушы) Қызмет көрсетушінің мобильді қосымшасында/веб-сайтында Төлем операциясына сұрау салуды бастамашылық етеді;
- Қызмет көрсетуші Төлем ұйымына Төлемдерді жүргізу туралы сұрау салуды жібереді;
- Төлем ұйымы Банк-эквайерге сұрау салу сомасындағы Төлем операциясын бастау туралы сұрау салуды жібереді;
- Мамандандырылған транзиттік шоттан Банк-эквайер:
- Ақша аударуды (Төлем сомасын аударуды) жүзеге асырады, сұрау салуда көрсетілген Клиенттің (Алушының) төлем картасына;
- Мамандандырылған транзиттік шоттан Төлем сомаларын және өзінің комиссиясын ұстап қалады.
- Клиент (Алушы) Төлем сомаларын алады.
4-тарау. Төлем ұйымы көрсететін төлем қызметтерінің құны (тарифтері)
«Firstpay» ЖШС төлем ұйымының төлем қызметтеріне арналған тарифтері:
- Алатын комиссия бойынша баға саясаты Төлем ұйымымен шарттарда көрсетілген рұқсат етілген мәндер шеңберінде дербес белгіленеді.
- Комиссиялық сыйақы мөлшері өзгерген жағдайда, жаңа тарифтер туралы ақпарат, сондай-ақ оларды қолданысқа енгізу мерзімдері туралы ақпарат Қызмет көрсетушіге жасалған шарттарда көзделген тәртіппен жеткізіледі.
- Жоғарыда келтірілген қызметтер тізімі толық болып табылмайды және Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес Қызмет көрсетушілермен жаңа шарттар жасасқан сайын толықтырылуы мүмкін.
5-тарау. Төлем ұйымы көрсететін төлем қызметтерін технологиялық қамтамасыз ететін үшінші тұлғалармен өзара іс-қимыл жасау тәртібі
5.1. Төлем ұйымының Қызмет көрсетушімен өзара іс-қимыл тәртібі.
Төлем ұйымының төлем қызметтерін көрсету кезінде үшінші тұлғалармен өзара іс-қимылы Қазақстан Республикасының заңнамасының талаптарына сәйкес жүзеге асырылуға тиіс.
Төлем ұйымы көрсететін төлем қызметтерін технологиялық қамтамасыз етуді жүзеге асыратын үшінші тұлғалармен өзара іс-қимыл кезінде тиісті қауіпсіздік шаралары қабылданады, соның ішінде тиісті өзара іс-қимыл тарапына байланысты ақпараттық қауіпсіздікті, дербес деректерді және Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес міндетті қорғауға жататын өзге де ақпаратты қорғауды қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін шаралар.
Мақсаты: үшінші тұлғалардың қол жеткізетін, үшінші тұлғалар өңдейтін, үшінші тұлғаларға берілетін немесе үшінші тұлғалар басқаратын құпия ақпаратты қорғауды қолдау.
Үшінші тұлға деп Төлем ұйымына қызмет көрсететін немесе Төлем ұйымының мүддесінде әрекет ететін заңды тұлғалар мен жеке кәсіпкерлер түсініледі.
Үшінші тұлғаның ақпараттық жүйелерін Төлем ұйымының жүйелеріне қосу жасалған шарт және құпия ақпаратты жарияламау туралы келісім негізінде жүзеге асырылады.
Құпия ақпаратты жарияламау туралы келісім үшінші тұлғаның ақпараттың құпиялылығын сақтау міндетін, сондай-ақ қол жеткізетін құпия ақпаратты жариялағаны үшін жауапкершілігін белгілейді.
Жасалатын шарт немесе құпия ақпаратты жарияламау туралы келісім үшінші тұлғаның ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі талаптарды орындау бойынша үлгі ережелерді ескеруі тиіс. Талаптар кем дегенде мыналарды қамтуы тиіс:
- ақпараттық қауіпсіздіктің талап етілетін деңгейін қолдау жөніндегі жауапкершілік және міндеттемелер;
- ақпараттық қауіпсіздік инциденттері және ақпаратты қорғау жүйесіндегі бұзушылықтар туралы хабарлау жөніндегі іс-шаралар.
API және Төлем ұйымымен үшінші тұлғалар жүйелері үшін өзара іс-қимылды құру үшін қажетті басқа да техникалық ақпарат ашық болып табылады және оларға сұраныс бойынша беріледі.
Төлем ұйымының үшінші тұлға қол жеткізетін құпия ақпараттың ағып кетуі және жариялануымен байланысты тәуекелдерін барынша азайту мақсатында, IT бөлімінің қызметкерлері үшінші тұлғамен келісім бойынша үшінші тұлғаның қызмет көрсету деңгейі мен ақпараттық қауіпсіздік деңгейінің тиістілігін бақылайды. Бақылау мыналарды қамтуы мүмкін:
- үшінші тұлға ұсынатын жұмыстар (қызметтер) туралы есептерді талдау;
- жұмыс барысында туындаған мәселелер мен мәселелер бойынша тұрақты кездесулер;
- туындаған инциденттерді тергеу нәтижелері мен есептерін талдау;
- ақпараттық қауіпсіздік бойынша сертификаттардың өзектілігі (қолданылатын болса).
- Нарықты, бәсекеге қабілеттілікті, тұтынушылық қабілетті талдауды қамтитын маркетингтік зерттеулер жүргізіледі.
- Коммерциялық департамент жаңа Қызмет көрсетушіні Төлем ұйымы жүйесіне енгізудің экономикалық негіздемесін жүргізеді, сондай-ақ Клиенттерге төлем жүктемесін анықтайды.
- Жоғарыда көрсетілген іс-шараларды жүргізгеннен және Қызмет көрсетушімен жұмыс істеу туралы оң шешім қабылданғаннан кейін, соңғысынан тиісті тексеру шеңберінде ҚТК/ҚТҚ үшін барлық қажетті құжаттар сұралады және комплаенс-рисктердің толық талдауы жүргізіледі. <
- Комплаенс-рисктер болмаған жағдайда, API техникалық өзара іс-қимыл хаттамасы бойынша Қызмет көрсетушіні Төлем ұйымы жүйесіне қосу үшін техникалық құжаттама алмасу жүзеге асырылады.
- Осы Ережелердің 5.1-тармағына сәйкес барлық іс-шаралар жүргізілгеннен кейін Төлем ұйымы мен Қызмет көрсетуші арасында Шарт жасалады,
- Қызмет көрсетуші Жүйеде тіркеуден өтеді, оған ID беріледі.
- Төлем ұйымы клиенттің жеке шотына өзгерістер енгізу үшін әрбір қабылданған төлем туралы деректерді Қызмет көрсетушіге беруге міндетті. Мәліметтер төлемді қабылдау кезінде клиенттің көрсеткен деректері негізінде, қатесіз және бұрмаланбай берілуі тиіс.
- Төлемдерді қабылдау кезінде Төлем ұйымы төлемнен комиссия алады. Комиссия мөлшері Төлем ұйымымен белгіленеді және Қызмет көрсетушілермен жұмыс істеу шарттарымен айқындалады.
- Төлем ұйымы Банкпен өзара есеп айырысу және ақпараттық технологиялық өзара іс-қимыл туралы шарт жасайды.
- Төлем ұйымы Банк Жүйесінде тіркеуден өтеді, ол үшін:
- Шарт тараптары келіскен мерзімде Төлем ұйымы Банк Жүйесіне Қосу интерфейсін (API) интеграциялайды.
- Тараптар жүйелерді техникалық сынақтан өткізеді.
- Тараптар төлемдер туралы ақпаратты жіберуге жүйелердің техникалық дайындығын анықтайды.
- Банк өңделген әрбір төлем туралы деректерді Төлем ұйымына беруге міндетті.
- Мәліметтер төлемді өңдеу кезінде берілуі тиіс.
- Төлем туралы деректерді беру операциясына Банк жүйесінде бірегей идентификациялық нөмір беріледі.
- Ай сайын өзара есеп айырысуларды тексеру жүргізіледі.
- Сәтті өңделген төлем операциясы бойынша ақша қозғалысы туралы егжей-тегжейлі сипаттама:
- Эмитент-Банк Төлеушінің төлем картасынан ақшаны есептен шығарады;
- Эмитент-Банк Төлемді эквайринг-Банк пайдасына аударады;
- Эквайринг-Банк Төлемді Қызмет көрсетушінің есеп шотына аударады.
Төлем ұйымының төлем қызметтерін көрсету кезінде үшінші тұлғалармен өзара іс-қимылы Қазақстан Республикасының заңнамасының талаптарына сәйкес жүзеге асырылуға тиіс.
Төлем ұйымы көрсететін төлем қызметтерін технологиялық қамтамасыз етуді жүзеге асыратын үшінші тұлғалармен өзара іс-қимыл кезінде тиісті қауіпсіздік шаралары қабылданады, соның ішінде тиісті өзара іс-қимыл тарапына байланысты ақпараттық қауіпсіздікті, дербес деректерді және Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес міндетті қорғауға жататын өзге де ақпаратты қорғауды қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін шаралар.
Мақсаты: үшінші тұлғалардың қол жеткізетін, үшінші тұлғалар өңдейтін, үшінші тұлғаларға берілетін немесе үшінші тұлғалар басқаратын құпия ақпаратты қорғауды қолдау.
Үшінші тұлға деп Төлем ұйымына қызмет көрсететін немесе Төлем ұйымының мүддесінде әрекет ететін заңды тұлғалар мен жеке кәсіпкерлер түсініледі.
Үшінші тұлғаның ақпараттық жүйелерін Төлем ұйымының жүйелеріне қосу жасалған шарт және құпия ақпаратты жарияламау туралы келісім негізінде жүзеге асырылады.
Құпия ақпаратты жарияламау туралы келісім үшінші тұлғаның ақпараттың құпиялылығын сақтау міндетін, сондай-ақ қол жеткізетін құпия ақпаратты жариялағаны үшін жауапкершілігін белгілейді.
Жасалатын шарт немесе құпия ақпаратты жарияламау туралы келісім үшінші тұлғаның ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі талаптарды орындау бойынша үлгі ережелерді ескеруі тиіс. Талаптар кем дегенде мыналарды қамтуы тиіс:
- ақпараттық қауіпсіздіктің талап етілетін деңгейін қолдау жөніндегі жауапкершілік және міндеттемелер;
- ақпараттық қауіпсіздік инциденттері және ақпаратты қорғау жүйесіндегі бұзушылықтар туралы хабарлау жөніндегі іс-шаралар.
API және Төлем ұйымымен үшінші тұлғалар жүйелері үшін өзара іс-қимылды құру үшін қажетті басқа да техникалық ақпарат ашық болып табылады және оларға сұраныс бойынша беріледі.
Төлем ұйымының үшінші тұлға қол жеткізетін құпия ақпараттың ағып кетуі және жариялануымен байланысты тәуекелдерін барынша азайту мақсатында, IT бөлімінің қызметкерлері үшінші тұлғамен келісім бойынша үшінші тұлғаның қызмет көрсету деңгейі мен ақпараттық қауіпсіздік деңгейінің тиістілігін бақылайды. Бақылау мыналарды қамтуы мүмкін:
- үшінші тұлға ұсынатын жұмыстар (қызметтер) туралы есептерді талдау;
- жұмыс барысында туындаған мәселелер мен мәселелер бойынша тұрақты кездесулер;
- туындаған инциденттерді тергеу нәтижелері мен есептерін талдау;
- ақпараттық қауіпсіздік бойынша сертификаттардың өзектілігі (қолданылатын болса).
6-тарау. Төлем ұйымы қолданатын тәуекелдерді басқару жүйесі туралы мәліметтер
Төлем ұйымының қаржылық тұрақтылығы мен тұрақты жұмыс істеуін қамтамасыз етуге бағытталған тәуекелдерді басқару жүйесі, Төлем ұйымы қабылдаған ұйымдастыру, саясаттар, процедуралар мен әдістер жүйесі болып табылады және Төлем ұйымына төлем қызметтерін көрсету кезінде туындайтын тәуекелдерді уақтылы анықтауға, өлшеуге, бақылауға, мониторинг жүргізуге және тәуекелдерді азайту жөніндегі шараларды әзірлеуге мүмкіндік береді.
Тәуекелдерді басқару процесі Төлем ұйымының тұрақты рентабелділігін сақтау үшін өте маңызды, және Төлем ұйымының әрбір жеке қызметкері өз міндеттеріне байланысты тәуекелдер үшін жауапты болады.
Төлем ұйымындағы тәуекелдерді басқару және Төлем ұйымымен капиталды басқару саясаты Төлем ұйымы тәуекелдерді басқару жүйесін және меншікті қаражаттың (капиталдың) жеткіліктілігін қалыптастыратын базалық қағидаттарды анықтайды.
Тәуекелдерді басқару жүйесі шеңберінде Төлем ұйымы қаржылық және қаржылық емес тәуекелдерді анықтайды.
Қаржылық тәуекелдерге мыналар жатады:
Нарықтық тәуекел – бұл Төлем ұйымының инвестициялық портфеліндегі қаржылық құралдардың нарықтық құнының қолайсыз өзгеруінен, сондай-ақ шетел валюталарының бағамдарынан туындаған шығындардың Төлем ұйымында пайда болу тәуекелі.
Ликвидтілік тәуекелі – бұл Төлем ұйымының өз міндеттемелерін орындауды қамтамасыз ету үшін қаражаттың жеткіліксіздігімен байланысты проблемалардың туындау тәуекелі, ликвидтілік тапшылығын жабу үшін активтерді ағымдағы құны бойынша мәжбүрлеп сатудан алынбаған кірістерден немесе ликвидті ресурстардың жетіспеушілігін өтеу үшін пассивтерді мәжбүрлеп тартуға арналған артық шығындардан туындайды.
Операциялық тәуекел – бұл ішкі бақылау жүйесінің жетілмегендігімен, ақпараттық жүйелердің қателерімен, персоналдың қателерімен және/немесе теріс қылықтарымен (алаяқтықпен), қызмет етудің жеткіліксіз процедураларымен байланысты тікелей немесе жанама шығындардың туындау тәуекелі.
Қаржылық емес тәуекелдерге мыналар жатады:
Іскерлік беделді жоғалту тәуекелі – бұл Төлем ұйымының қаржылық тұрақтылығы, көрсетілетін қызметтердің сапасы немесе жалпы қызмет сипаты туралы қоғамда жағымсыз түсінік қалыптасуы салдарынан клиенттердің (контрагенттердің) санының азаюы нәтижесінде Төлем ұйымында шығындардың пайда болу тәуекелі.
Құқықтық тәуекел – бұл Төлем ұйымында мыналар салдарынан шығындардың пайда болу тәуекелі:
Тәуекелдерді басқару
Төлем ұйымы тәуекелдерді тиімді басқару мақсатында тәуекелдерді басқару саясатын әзірледі, ол тәуекелдерді алдын алу және азайту, тәуекелдерді анықтау, өлшеу, бақылау және мониторинг жүргізу, оларды қолдану тиімділігін бағалау, сондай-ақ барлық ақшалай операцияларды жүргізуді бақылау жөніндегі шараларды әзірлеу және практикалық іске асыру бойынша жүйелі жұмыстан тұрады. Осы мақсаттарда Төлем ұйымында тәуекелдерді басқару функцияларын орындайтын қызметкер бекітілген (мұндай қызметкер болмаған жағдайда, бұл функцияларды бірінші басшы атқарады), оның міндеттеріне мыналар кіреді:
Төлем ұйымында тәуекелдерді реттеудің негізгі міндеті – Төлем ұйымының активтері мен пассивтерін басқару процесінде пайдалылықтың қолайлы арақатынастарын қауіпсіздік және ликвидтілік көрсеткіштерімен сақтау, яғни шығындарды азайту.
Төлем ұйымында тәуекел деңгейін тиімді басқару бірқатар мәселелерді шешуі тиіс – тәуекелді қадағалаудан (мониторингтен) оны құндық бағалауға дейін. Белгілі бір оқиғамен байланысты тәуекел деңгейі Төлем ұйымының сыртқы ортасының динамикалық сипатына байланысты үнемі өзгереді. Бұл Төлем ұйымын нарықтағы орнын үнемі нақтылауға, белгілі бір оқиғалардың тәуекелін бағалауға, Клиенттермен және қызмет көрсетушілермен қарым-қатынасты қайта қарауға және меншікті активтер мен пассивтердің сапасын бағалауға, демек, тәуекелдерді басқару саласындағы саясатын түзетуге мәжбүр етеді. Төлем ұйымындағы тәуекелдерді басқару процесі мыналарды қамтиды: тәуекелдерді болжау, олардың ықтимал мөлшерлері мен салдарларын анықтау, олармен байланысты шығындарды алдын алу немесе азайту жөніндегі іс-шараларды әзірлеу және іске асыру. Мұның бәрі Төлем ұйымының тәуекелдерді басқарудың меншікті стратегиясын әзірлеуді талап етеді, осылайша Төлем ұйымының даму мүмкіндіктерін уақтылы және дәйекті түрде пайдалана отырып, сонымен бірге тәуекелдерді қолайлы және басқарылатын деңгейде ұстап тұру қажет.
Тәуекелдерді басқару стратегиясының мақсаттары мен міндеттерін жұмыс істеуге тура келетін үнемі өзгеретін сыртқы экономикалық орта үлкен дәрежеде айқындайды.
Тәуекелдерді басқару негізіне мынадай қағидаттар алынады:
Тәуекелдерді басқару жөніндегі іс-шаралар:
Тәуекелдерді басқару процесі Төлем ұйымының тұрақты рентабелділігін сақтау үшін өте маңызды, және Төлем ұйымының әрбір жеке қызметкері өз міндеттеріне байланысты тәуекелдер үшін жауапты болады.
Төлем ұйымындағы тәуекелдерді басқару және Төлем ұйымымен капиталды басқару саясаты Төлем ұйымы тәуекелдерді басқару жүйесін және меншікті қаражаттың (капиталдың) жеткіліктілігін қалыптастыратын базалық қағидаттарды анықтайды.
Тәуекелдерді басқару жүйесі шеңберінде Төлем ұйымы қаржылық және қаржылық емес тәуекелдерді анықтайды.
Қаржылық тәуекелдерге мыналар жатады:
Нарықтық тәуекел – бұл Төлем ұйымының инвестициялық портфеліндегі қаржылық құралдардың нарықтық құнының қолайсыз өзгеруінен, сондай-ақ шетел валюталарының бағамдарынан туындаған шығындардың Төлем ұйымында пайда болу тәуекелі.
Ликвидтілік тәуекелі – бұл Төлем ұйымының өз міндеттемелерін орындауды қамтамасыз ету үшін қаражаттың жеткіліксіздігімен байланысты проблемалардың туындау тәуекелі, ликвидтілік тапшылығын жабу үшін активтерді ағымдағы құны бойынша мәжбүрлеп сатудан алынбаған кірістерден немесе ликвидті ресурстардың жетіспеушілігін өтеу үшін пассивтерді мәжбүрлеп тартуға арналған артық шығындардан туындайды.
Операциялық тәуекел – бұл ішкі бақылау жүйесінің жетілмегендігімен, ақпараттық жүйелердің қателерімен, персоналдың қателерімен және/немесе теріс қылықтарымен (алаяқтықпен), қызмет етудің жеткіліксіз процедураларымен байланысты тікелей немесе жанама шығындардың туындау тәуекелі.
Қаржылық емес тәуекелдерге мыналар жатады:
Іскерлік беделді жоғалту тәуекелі – бұл Төлем ұйымының қаржылық тұрақтылығы, көрсетілетін қызметтердің сапасы немесе жалпы қызмет сипаты туралы қоғамда жағымсыз түсінік қалыптасуы салдарынан клиенттердің (контрагенттердің) санының азаюы нәтижесінде Төлем ұйымында шығындардың пайда болу тәуекелі.
Құқықтық тәуекел – бұл Төлем ұйымында мыналар салдарынан шығындардың пайда болу тәуекелі:
- заңнама талаптарын және жасалған шарттарды сақтамау;
- қызметті жүзеге асыру кезінде жіберілген құқықтық қателер (дұрыс емес заңгерлік кеңестер немесе құжаттарды дұрыс емес толтыру, соның ішінде сот органдарында даулы мәселелерді қарау кезінде);
- құқықтық жүйенің жетілмегендігі (заңнаманың қайшылығы, қызмет процесінде туындайтын жекелеген мәселелерді реттеу бойынша құқықтық нормалардың болмауы);
- контрагенттердің нормативтік құқықтық актілерді, сондай-ақ жасалған шарттардың талаптарын бұзуы.
Тәуекелдерді басқару
Төлем ұйымы тәуекелдерді тиімді басқару мақсатында тәуекелдерді басқару саясатын әзірледі, ол тәуекелдерді алдын алу және азайту, тәуекелдерді анықтау, өлшеу, бақылау және мониторинг жүргізу, оларды қолдану тиімділігін бағалау, сондай-ақ барлық ақшалай операцияларды жүргізуді бақылау жөніндегі шараларды әзірлеу және практикалық іске асыру бойынша жүйелі жұмыстан тұрады. Осы мақсаттарда Төлем ұйымында тәуекелдерді басқару функцияларын орындайтын қызметкер бекітілген (мұндай қызметкер болмаған жағдайда, бұл функцияларды бірінші басшы атқарады), оның міндеттеріне мыналар кіреді:
- Тәуекелдерді талдау және бағалау, оның ішінде жүйелі түрде анықтау: тәуекелдерді талдау объектілері; тәуекелдерді алдын алу және азайту жөніндегі шараларды қабылдау қажеттілігін айқындайтын тәуекелді талдау объектілері бойынша тәуекел индикаторлары; тәуекелдер туындаған жағдайда ықтимал залалды бағалау;
- Тәуекелдерді басқару жөніндегі практикалық шараларды әзірлеу және іске асыру, мыналарды ескере отырып: тәуекелдердің туындау ықтималдығы және ықтимал салдарлары; тәуекелдерді алдын алу және азайту жөніндегі ықтимал шараларды қолдануды талдау.
- бизнестің көлемі, сипаты және күрделілігі;
- бастапқы ақпарат ретінде пайдалану үшін нарықтық деректердің қолжетімділігі;
- ақпараттық жүйелердің жай-күйі және олардың мүмкіндіктері;
- нарықтық тәуекелді басқару процесіне тартылған персоналдың біліктілігі мен тәжірибесі.
Төлем ұйымында тәуекелдерді реттеудің негізгі міндеті – Төлем ұйымының активтері мен пассивтерін басқару процесінде пайдалылықтың қолайлы арақатынастарын қауіпсіздік және ликвидтілік көрсеткіштерімен сақтау, яғни шығындарды азайту.
Төлем ұйымында тәуекел деңгейін тиімді басқару бірқатар мәселелерді шешуі тиіс – тәуекелді қадағалаудан (мониторингтен) оны құндық бағалауға дейін. Белгілі бір оқиғамен байланысты тәуекел деңгейі Төлем ұйымының сыртқы ортасының динамикалық сипатына байланысты үнемі өзгереді. Бұл Төлем ұйымын нарықтағы орнын үнемі нақтылауға, белгілі бір оқиғалардың тәуекелін бағалауға, Клиенттермен және қызмет көрсетушілермен қарым-қатынасты қайта қарауға және меншікті активтер мен пассивтердің сапасын бағалауға, демек, тәуекелдерді басқару саласындағы саясатын түзетуге мәжбүр етеді. Төлем ұйымындағы тәуекелдерді басқару процесі мыналарды қамтиды: тәуекелдерді болжау, олардың ықтимал мөлшерлері мен салдарларын анықтау, олармен байланысты шығындарды алдын алу немесе азайту жөніндегі іс-шараларды әзірлеу және іске асыру. Мұның бәрі Төлем ұйымының тәуекелдерді басқарудың меншікті стратегиясын әзірлеуді талап етеді, осылайша Төлем ұйымының даму мүмкіндіктерін уақтылы және дәйекті түрде пайдалана отырып, сонымен бірге тәуекелдерді қолайлы және басқарылатын деңгейде ұстап тұру қажет.
Тәуекелдерді басқару стратегиясының мақсаттары мен міндеттерін жұмыс істеуге тура келетін үнемі өзгеретін сыртқы экономикалық орта үлкен дәрежеде айқындайды.
Тәуекелдерді басқару негізіне мынадай қағидаттар алынады:
- шығындардың ықтимал көздерін немесе шығындар әкелуі мүмкін жағдайларды болжау, оларды сандық өлшеу;
- тәуекелдерді қаржыландыру, оларды азайтуды экономикалық ынталандыру;
- басшылар мен қызметкерлердің жауапкершілігі мен міндеті, тәуекелдерді басқару саясаты мен тетіктерінің айқындылығы;
- Төлем ұйымының барлық бөлімшелері бойынша тәуекелдерді үйлестірілген бақылау, тәуекелдерді басқару процедураларының тиімділігін қадағалау.
Тәуекелдерді басқару жөніндегі іс-шаралар:
- Төлем ұйымының тәуекелдерді басқару ережелерінде белгіленген тәуекелдерді басқаруға қойылатын талаптарды Төлем ұйымының контрагенттерінің орындауын бақылауды қамтамасыз ететін тәуекелдерді басқарудың ұйымдастыру құрылымын анықтау;
- тәуекелдерді басқаруға жауапты тұлғалардың немесе тиісті құрылымдық бөлімшелердің функционалдық міндеттерін анықтау;
- Төлем ұйымының басқару органдарына тәуекелдер туралы тиісті ақпаратты жеткізу;
- Төлем ұйымының үздіксіз жұмыс істеу көрсеткіштерін анықтау;
- Төлем ұйымының үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету тәртібін анықтау;
- тәуекелдерді талдау әдістемелерін анықтау;
- тәуекелдерді басқару үшін қажетті ақпарат алмасу тәртібін анықтау;
- даулы, стандартты емес және төтенше жағдайларды, соның ішінде жүйелік ақаулар жағдайларын қоса алғанда, өзара іс-қимыл тәртібін анықтау; операциялық және технологиялық құралдар мен процедураларды өзгерту тәртібін анықтау;
- операциялық және технологиялық құралдардың, ақпараттық жүйелердің жұмыс істеу сапасын бағалау тәртібін анықтау;
- Төлем ұйымында ақпаратты қорғауды қамтамасыз ету тәртібін анықтау. Төлем ұйымында тәуекелдерді басқару тәсілдері Төлем ұйымының қызмет ерекшеліктерін, тәуекелдерді басқару моделін, төлем клирингі мен есеп айырысу процедураларын, ақша аударымдарының саны мен сомаларын, түпкілікті есеп айырысу уақытын ескере отырып анықталады.
- Төлем ұйымының контрагенттерінің міндеттемелерінің шекті мөлшерлерін (лимиттерін) тәуекел деңгейін ескере отырып белгілеу;
- Төлем ұйымында жұмыс күнінің соңына дейін есеп айырысуды жүзеге асыру;
- лимит ұсыну мүмкіндігін қамтамасыз ету;
- қайтарылмайтын банктік кепілдіктерді пайдалану;
- тәуекелдерді басқарудың басқа да тәсілдері.
7-тарау. Клиенттермен даулы жағдайларды реттеу және дауларды шешу тәртібі
7.1. Техникалық қолдау Ұйыммен осы Шарттың қолданыс мерзімі ішінде көрсетіледі.
7.2. Кәсіпорын мәселені қалыптастырып, Ұйымның электронды мекенжайына: support@firstpay.kz өтінім жібереді.
7.3. Өтінімді алған сәттен бастап 24 (жиырма төрт) сағат ішінде Ұйым Кәсіпорынға электронды пошта арқылы өтінімді орындауға қабылданғаны және оны шешу мерзімдері туралы хабарлама жібереді.
7.4. Техникалық қолдау Кәсіпорын персоналын Жүйені пайдалану бойынша оқытуды қамтымайды. Бұл оқыту үшін Ұйымның сайтында орналасқан пайдаланушы нұсқаулығы пайдаланылады.
7.2. Кәсіпорын мәселені қалыптастырып, Ұйымның электронды мекенжайына: support@firstpay.kz өтінім жібереді.
7.3. Өтінімді алған сәттен бастап 24 (жиырма төрт) сағат ішінде Ұйым Кәсіпорынға электронды пошта арқылы өтінімді орындауға қабылданғаны және оны шешу мерзімдері туралы хабарлама жібереді.
7.4. Техникалық қолдау Кәсіпорын персоналын Жүйені пайдалану бойынша оқытуды қамтымайды. Бұл оқыту үшін Ұйымның сайтында орналасқан пайдаланушы нұсқаулығы пайдаланылады.
8-тарау. Ақпараттық қауіпсіздік шараларын сақтау тәртібі
8.1. Төлем ұйымында ақпараттық қауіпсіздік шараларын сақтау тәртібі Төлем ұйымының келесі салаларын қамтиды:
Төлем ұйымында ақпаратты қорғауды қамтамасыз ету әдістері болып табылады:
Кедергі – ұйымдастырушылық және техникалық шараларды, соның ішінде күзет және режим қызметін ұйымдастыруды, қол жеткізуді бақылау және басқару жүйесін, бейнебақылау жүйесін, күзет және өрт сигнализациясын, өрт сөндіру жүйесін және т.б. қолдануды қолдана отырып, жабдықтарға, ақпарат жеткізгіштеріне қол жеткізуді физикалық бұғаттау және қол жеткізу әдісі.
Қол жеткізуді басқару – төлем ұйымының автоматтандырылған ақпараттық жүйесінің барлық ресурстарын пайдалануды реттеу арқылы ақпаратты қорғау әдісі. Қол жеткізуді басқару қорғау функцияларының келесілерін қамтиды:
8.3. Жүйеге рұқсатсыз қол жеткізуден (бұдан әрі – РҚК) қорғайтын бағдарламалық-аппараттық құралдардың әкімшісінің құқықтары ұйымның қауіпсіздігін қамтамасыз етуге жауапты Төлем ұйымының уәкілетті қызметкеріне беріледі.
8.4. Есеп айырысулардың қауіпсіздігі мен құпиялылығын қамтамасыз ету үшін келесілерді қамтитын арнайы процедуралар қолданылады:
8.5.1. Жеке тұлғалар Жеке кабинетке кіру үшін парольді өздері жасайды.
8.5.2. Жүйе қатысушылары – заңды тұлғалар Жүйені пайдаланумен операцияларды сүйемелдеуге уәкілетті қызметкерлер тізбесін анықтауы тиіс.
8.5.3. Тағайындау (өзгерту, соның ішінде уақытша) кезінде Жүйе пайдаланушысы өз паролін ауыстыруға міндетті.
8.5.4. Парольдің ұзындығы кемінде сегіз символдан тұруы тиіс.
8.5.5. Кілттік ақпарат жеткізгіштері (Жеке кабинетке кіру паролі) тек оларға тиесілі тұлғаларда ғана сақталуы тиіс.
8.5.6. Кілттік ақпарат жеткізгіштерін сақтау және пайдалану оларға рұқсатсыз қол жеткізу мүмкіндігін болдырмауы тиіс.
8.5.7. Кілттік ақпарат жеткізгіштерімен жұмыс істеу кезінде бейтаныс тұлғалардың қол жеткізуі болдырмауы тиіс.
8.5.8. Әрбір жұмыс сеансы аяқталғаннан кейін пайдаланушы кабинеттен «шығуы» тиіс.
8.5.9. Жеке кабинетке кіру паролінің құпиялылығы бұзылды деп күдіктенген жағдайда, оны дереу ауыстыру қажет.
8.6. Тыйым салынады:
Алынған ақпараттық қауіпсіздік инциденттері туралы ақпаратқа сәйкес ақпараттық қауіпсіздік шараларын сақтауды үнемі жетілдіру мақсатында, ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету қызметін бақылау барысында төлем ұйымы ақпараттық қауіпсіздік шараларын сақтауды үнемі кемінде жылына бір рет қарап шығуды талап етеді. Қарау нәтижелері бойынша қажет болған жағдайда осы Ережелерге тиісті өзгерістер енгізіледі.
Төлем ұйымының ақпараттық инфрақұрылымында елеулі өзгерістер енгізілген жағдайда, сондай-ақ маңызды ақпараттық қауіпсіздік инциденттерін тергеу қорытындылары бойынша жоспардан тыс ақпараттық қауіпсіздік шараларын қарау жүргізілуі мүмкін.
Ақпараттық қауіпсіздік жүйесін жоспарлау ақпараттық тәуекелдерді талдауға негізделеді, бұл қорғалатын деректердің құндылығына және тиісті қатерлердің өзектілігіне қатысты қорғау шараларының адекваттылығын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Тәуекелдерді талдауды жүргізу үшін қорғалатын деректерді бағалау және санаттау, ақпараттық қауіпсіздікке өзекті қатерлерді анықтау, сондай-ақ ақпараттық инфрақұрылым компоненттерінің қорғалуын талдау жүргізіледі. Ақпараттық тәуекелдерді талдау нәтижелері негізінде оларды өңдеу және одан әрі жетілдіру бойынша тиісті шаралар таңдалады.
Ақпаратты қорғау әдістерінің жұмыс істеуін бақылау ақпараттық қауіпсіздік инциденттерін анықтау және қорғау шараларын қолдану практикасының ақпараттық тәуекелдерді өңдеудің қабылданған жоспарларына сәйкестігін тексеру мақсатында жүргізіледі.
Ақпараттық қауіпсіздік процедураларының орындалуын бақылауды тексеру үшін оларды орындау нәтижелерін көрсететін тиісті бақылау іздері (жазбалар) талданады.
Ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жүйесінің оған қойылатын талаптарға сәйкестігін тексеру үшін жауапты қызметкер тарапынан үнемі ішкі аудит жүргізіледі.
Бақылау кезеңінде алынған нәтижелер ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жүйесін жетілдіру үшін пайдаланылады. Анықталған кемшіліктер, жүйенің талаптарға сәйкес келмеуі, сондай-ақ тіркелген ақпараттық қауіпсіздік инциденттері тиімді түзету және алдын алу әрекеттерін әзірлеу мақсатында мұқият зерттеуге жатады. Түзету және алдын алу әрекеттері төлем ұйымының ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жүйесінің бар және әлеуетті кемшіліктерін жояды, бұл нәтижесінде негізгі мақсатқа – ақпаратты қорғау сапасын қолдауға және жақсартуға қол жеткізуге әкеледі.
8.8. Төлем ұйымы ақпараттық қауіпсіздік инцидентін, оның себептері мен салдарларын жою бойынша шұғыл шаралар қабылдау тәртібін анықтайды. Шұғыл шаралар туындаған ақпараттық қауіпсіздік инцидентіне сәйкес қолданылады және төлем ұйымының жауапты қызметкері бастамашылық етеді, бұл ақпараттық қауіпсіздік инцидентінің қайталануын уақтылы жоюға және болдырмауға бағытталған ұйымдастырушылық іс-қимылдардың қажетті тізбесін қамтиды.
Төлем ұйымы ақпараттық қауіпсіздік талаптарының бұзылуына байланысты анықталған инциденттерге қатысты келесідей шұғыл шараларды қабылдауға міндетті:
- ақпараттық қауіпсіздік инцидентінің туындауына қарсы шаралар қабылдау үшін қажетті әрекеттерді болжау және әрекеттер тізбесін анықтау;
- болған ақпараттық қауіпсіздік инцидентіне байланысты қысқа мерзімде, бірақ 3 (үш) сағаттан кешіктірмей, тиімді шаралар қабылдау;
- ақпараттық қауіпсіздік инциденті туындаған кезде жұмыстың үздіксіздігін қамтамасыз ету, сондай-ақ заңсыз төлемдер мен шоттардағы қалдықтарға рұқсатсыз өзгерістер енгізуді болдырмау, ақпаратты қалпына келтіру және ақпараттық қауіпсіздік инцидентінің салдарларымен байланысты басқа да жағымсыз жағдайларды жою;
- бағдарламалық-техникалық құралдарда жұмыс істеу кезінде төлем ұйымы қызметкерлерінің белгіленген ақпараттық қауіпсіздік талаптарын сақтауын қамтамасыз ету.
8.9. Төлем ұйымының жауапты қызметкері ақпараттық қауіпсіздік инцидентінің туындау фактісін тіркеу (күні, уақыты, оқиғаның сипаттамасы және т.б.), қабылданған шаралар және ақпараттық қауіпсіздік инцидентінің қайталануын болдырмауға байланысты ұсынылған түзету шаралары туралы барлық ақпаратты көрсете отырып, ақпараттық қауіпсіздік инциденттерін есепке алу журналын жүргізеді.
Ақпараттық қауіпсіздік инцидентіне байланысты жауапты қызметкер есепке алу журналында ақпараттық қауіпсіздік инцидентін ішкі және сыртқы ақпараттық қауіпсіздік инциденттеріне бөледі.
Ақпараттық қауіпсіздік инцидентінің қайталануы туындаған жағдайда, жауапты қызметкер, ақпараттық қауіпсіздік инциденттерін есепке алу журналында фактіні тіркегеннен кейін, тиісті осалдықтарды анықтау және ақпараттық қауіпсіздік инцидентін одан әрі болдырмау мақсатында бірінші басшыны тарта отырып, қосымша іс-шаралар жүргізеді.
Ақпараттық қауіпсіздік инцидентінің себептерін талдау, ақпараттық қауіпсіздік талаптарының бұзылуына байланысты ақпараттық қауіпсіздік инциденттерін есепке алу журналында көрсетілген, келесі іс-шараларды қамтиды:
- анықталған инциденттер бойынша шаралар қабылдағаннан кейін жауапты қызметкермен (ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге жауапты лауазымды тұлға) тиісті бөлімшелермен бірлесіп ақпараттық қауіпсіздік инцидентінің себептерін талдауды жүргізу тәртібі;
- ақпараттық қауіпсіздік инциденттерінің себептерін ескерту және мұндай жағдайлардың туындауын болдырмау немесе олар туындаған жағдайда зиян келтіру мүмкіндігін азайту бойынша шараларды әзірлеу (соның ішінде жауапты қызметкерді тарта отырып);
- бағдарламалық-техникалық құралдардың тиісті есептерін зерделеу және ақпараттық қауіпсіздік инцидентін тудырған қызметкерлерден түсініктемелер алу (ішкі инциденттер);
- жағымсыз құбылыстарды олардың негативті әсер ету дәрежесі бойынша жіктеу және бағалау критерийлері негізінде бағалау.
Жауапты қызметкер Қазақстан Республикасының заңнамасының талаптарына сәйкес ақпараттық қауіпсіздік талаптарын бұзуға байланысты ақпараттық қауіпсіздік инциденттерін есепке алу журналын, оларға қатысты қабылданған шараларды, оларды бағалау нәтижелерін және басқа да қосымша ақпаратты бөлек файлда жариялайды және сақтайды.
8.10. Төлем ұйымы Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне келесі анықталған ақпараттық қауіпсіздік инциденттері туралы ақпаратты ұсынады:
8.10.1. бағдарламалық қамтамасыз етуде бар осалдықтарды пайдалану, атап айтқанда ішкі және сыртқы осалдықтар, оларды ішкі де, сыртқы да рұқсатсыз енуді болдырмау үшін тиісті өңдеуді талап етеді;
8.10.2. деректер беру желісінде осалдықтардың болуы;
8.10.3. сервердің зиянды бағдарламамен немесе кодпен зақымдалуы;
8.10.4. ақпараттық қауіпсіздік талаптарының бұзылуы салдарынан ақша қаражатын рұқсатсыз аударудың анықталуы;
8.10.5. төлем ұйымының қызметінің тұрақтылығына қатер төндіретін ақпараттық қауіпсіздік инциденттері.
8.11. Осы бөлімде көрсетілген ақпараттық қауіпсіздік инциденттері туралы ақпарат төлем ұйымының жауапты қызметкерімен ақпараттық қауіпсіздік инциденті анықталған сәттен бастап 48 (қырық сегіз) сағаттан кешіктірмей Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілеріне сәйкес белгіленген нысан бойынша (Ақпараттық қауіпсіздік инцидентінің картасы) ұсынылады. Бұл ретте әрбір инцидент ақпараттық қауіпсіздік инцидентінің бөлек нысаны ретінде қалыптастырылады.
8.12. Өңделген ақпараттық қауіпсіздік инциденттері туралы ақпарат Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің ақпараттық қауіпсіздік оқиғалары мен инциденттерімен алмасу платформасын пайдалана отырып, электрондық форматта ұсынылады. Бұл талап тиісті нормативтік-құқықтық актілерде бекітілген және Төлем ұйымымен тиісті түрде орындалуға міндетті.
- төлем ұйымының Қызмет көрсетушілермен жасалған шарттарға сәйкес ұсынатын қызметтері;
- төлем ұйымында реттелген ішкі процестер;
- персонал – төлем ұйымының қызметкерлері;
- төлем ұйымының жүйесіне қол жеткізе алатын үшінші тұлғалар;
- ақпаратты сақтайтын және өңдейтін төлем ұйымының ақпараттық ресурстары.
Төлем ұйымында ақпаратты қорғауды қамтамасыз ету әдістері болып табылады:
Кедергі – ұйымдастырушылық және техникалық шараларды, соның ішінде күзет және режим қызметін ұйымдастыруды, қол жеткізуді бақылау және басқару жүйесін, бейнебақылау жүйесін, күзет және өрт сигнализациясын, өрт сөндіру жүйесін және т.б. қолдануды қолдана отырып, жабдықтарға, ақпарат жеткізгіштеріне қол жеткізуді физикалық бұғаттау және қол жеткізу әдісі.
Қол жеткізуді басқару – төлем ұйымының автоматтандырылған ақпараттық жүйесінің барлық ресурстарын пайдалануды реттеу арқылы ақпаратты қорғау әдісі. Қол жеткізуді басқару қорғау функцияларының келесілерін қамтиды:
- Ақпараттық жүйенің пайдаланушыларын, персоналын және ресурстарын сәйкестендіру.
- Сәйкестендіру – ұсынылған идентификаторы бойынша объектінің немесе субъектінің шынайылығын анықтау.
- Өкілеттіліктерді тексеру – апта күнінің, тәулік уақытының, сұратылған ресурстар мен процедуралардың белгіленген регламентке сәйкестігін тексеру.
- Қорғалатын объектілер мен ақпаратқа қол жеткізуді тіркеу (протоколдарды жүргізу).
- Маскировка – кәсіпорынның автоматтандырылған ақпараттық жүйесінде ақпаратты криптографиялық жабу арқылы қорғау әдісі.
- Реттеу – автоматтандырылған өңдеу, сақтау және қорғалатын ақпаратты беру жағдайларын жасайтын ақпаратты қорғау әдісі, бұл жағдайда оған рұқсатсыз қол жеткізу мүмкіндігі барынша азаяды.
- қатысушылардың заңды мүдделерінің бұзылуы жағдайлардың қолайсыз өрбуі салдарынан (оқиғалардың туындауы), Жүйенің жұмыс істеуінің ішкі және сыртқы факторларымен байланысты;
- Жүйенің техникалық және бағдарламалық құралдарына рұқсатсыз өзгерістер енгізу;
- электрондық құжаттарға рұқсатсыз өзгерістер енгізу;
- компьютерлерде компьютерлік вирустар мен бағдарламалардың пайда болуы, олардың Жүйенің бағдарламалық қамтамасыз етуін жоюға, жұмыс істеу қабілетін бұзуға немесе өзгертуге, немесе парольдерді қоса алғанда, ақпаратты ұстап алуға бағытталған.
8.3. Жүйеге рұқсатсыз қол жеткізуден (бұдан әрі – РҚК) қорғайтын бағдарламалық-аппараттық құралдардың әкімшісінің құқықтары ұйымның қауіпсіздігін қамтамасыз етуге жауапты Төлем ұйымының уәкілетті қызметкеріне беріледі.
8.4. Есеп айырысулардың қауіпсіздігі мен құпиялылығын қамтамасыз ету үшін келесілерді қамтитын арнайы процедуралар қолданылады:
- пайдаланушының жеке кабинетіне қол жеткізуді шектеуге арналған парольдің болуы, ақпаратты рұқсатсыз өзгертуден немесе жоюдан қорғауды қамтамасыз етеді;
- аппараттық-бағдарламалық құралдарды пайдаланудың қауіпсіз жағдайларын қамтамасыз ету және оларға рұқсатсыз қол жеткізуді болдырмау;
- РҚК-дан қорғауды қамтамасыз ету бойынша жүйе қатысушыларының қызметін үйлестіру;
- Төлем ұйымының РҚК-дан қорғау деңгейін үнемі бақылау;
- РҚК-дан қорғауды бұзудың тәуекел факторларын анықтау, тәуекел факторларының РҚК-дан қорғауға әсер ету дәрежесі мен сипатын анықтау;
- операциялық ақаулар тудырған оқиғаларды тергеу, олардың себептері мен салдарларын талдау;
- РҚК-дан қорғау тәуекелдерін жою немесе азайту бойынша шаралар қабылдау;
- жүйенің үздіксіз жұмыс істеуін және қауіпсіздігін қамтамасыз ету бөлігінде қатысушылардың ережелер талаптарын, шарттық міндеттемелерін сақтауын бақылау;
- ақпараттық жүйелердің, операциялық және техникалық құралдардың функционалдық мүмкіндіктерін ақаулар туындаған кезде сақтауды қамтамасыз ету;
- кемшіліктерді анықтау үшін тестілеу жүргізу, анықталған кемшіліктерді жою бойынша шаралар қабылдау.
8.5.1. Жеке тұлғалар Жеке кабинетке кіру үшін парольді өздері жасайды.
8.5.2. Жүйе қатысушылары – заңды тұлғалар Жүйені пайдаланумен операцияларды сүйемелдеуге уәкілетті қызметкерлер тізбесін анықтауы тиіс.
8.5.3. Тағайындау (өзгерту, соның ішінде уақытша) кезінде Жүйе пайдаланушысы өз паролін ауыстыруға міндетті.
8.5.4. Парольдің ұзындығы кемінде сегіз символдан тұруы тиіс.
8.5.5. Кілттік ақпарат жеткізгіштері (Жеке кабинетке кіру паролі) тек оларға тиесілі тұлғаларда ғана сақталуы тиіс.
8.5.6. Кілттік ақпарат жеткізгіштерін сақтау және пайдалану оларға рұқсатсыз қол жеткізу мүмкіндігін болдырмауы тиіс.
8.5.7. Кілттік ақпарат жеткізгіштерімен жұмыс істеу кезінде бейтаныс тұлғалардың қол жеткізуі болдырмауы тиіс.
8.5.8. Әрбір жұмыс сеансы аяқталғаннан кейін пайдаланушы кабинеттен «шығуы» тиіс.
8.5.9. Жеке кабинетке кіру паролінің құпиялылығы бұзылды деп күдіктенген жағдайда, оны дереу ауыстыру қажет.
8.6. Тыйым салынады:
- кілттік ақпарат жеткізгіштерін оларға рұқсаты жоқ тұлғаларға беру;
- құпия кілттерді дисплейге немесе принтерге шығару;
- кілттік ақпарат жеткізгішін жұмыс орнында қараусыз қалдыру.
Алынған ақпараттық қауіпсіздік инциденттері туралы ақпаратқа сәйкес ақпараттық қауіпсіздік шараларын сақтауды үнемі жетілдіру мақсатында, ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету қызметін бақылау барысында төлем ұйымы ақпараттық қауіпсіздік шараларын сақтауды үнемі кемінде жылына бір рет қарап шығуды талап етеді. Қарау нәтижелері бойынша қажет болған жағдайда осы Ережелерге тиісті өзгерістер енгізіледі.
Төлем ұйымының ақпараттық инфрақұрылымында елеулі өзгерістер енгізілген жағдайда, сондай-ақ маңызды ақпараттық қауіпсіздік инциденттерін тергеу қорытындылары бойынша жоспардан тыс ақпараттық қауіпсіздік шараларын қарау жүргізілуі мүмкін.
Ақпараттық қауіпсіздік жүйесін жоспарлау ақпараттық тәуекелдерді талдауға негізделеді, бұл қорғалатын деректердің құндылығына және тиісті қатерлердің өзектілігіне қатысты қорғау шараларының адекваттылығын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Тәуекелдерді талдауды жүргізу үшін қорғалатын деректерді бағалау және санаттау, ақпараттық қауіпсіздікке өзекті қатерлерді анықтау, сондай-ақ ақпараттық инфрақұрылым компоненттерінің қорғалуын талдау жүргізіледі. Ақпараттық тәуекелдерді талдау нәтижелері негізінде оларды өңдеу және одан әрі жетілдіру бойынша тиісті шаралар таңдалады.
Ақпаратты қорғау әдістерінің жұмыс істеуін бақылау ақпараттық қауіпсіздік инциденттерін анықтау және қорғау шараларын қолдану практикасының ақпараттық тәуекелдерді өңдеудің қабылданған жоспарларына сәйкестігін тексеру мақсатында жүргізіледі.
Ақпараттық қауіпсіздік процедураларының орындалуын бақылауды тексеру үшін оларды орындау нәтижелерін көрсететін тиісті бақылау іздері (жазбалар) талданады.
Ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жүйесінің оған қойылатын талаптарға сәйкестігін тексеру үшін жауапты қызметкер тарапынан үнемі ішкі аудит жүргізіледі.
Бақылау кезеңінде алынған нәтижелер ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жүйесін жетілдіру үшін пайдаланылады. Анықталған кемшіліктер, жүйенің талаптарға сәйкес келмеуі, сондай-ақ тіркелген ақпараттық қауіпсіздік инциденттері тиімді түзету және алдын алу әрекеттерін әзірлеу мақсатында мұқият зерттеуге жатады. Түзету және алдын алу әрекеттері төлем ұйымының ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жүйесінің бар және әлеуетті кемшіліктерін жояды, бұл нәтижесінде негізгі мақсатқа – ақпаратты қорғау сапасын қолдауға және жақсартуға қол жеткізуге әкеледі.
8.8. Төлем ұйымы ақпараттық қауіпсіздік инцидентін, оның себептері мен салдарларын жою бойынша шұғыл шаралар қабылдау тәртібін анықтайды. Шұғыл шаралар туындаған ақпараттық қауіпсіздік инцидентіне сәйкес қолданылады және төлем ұйымының жауапты қызметкері бастамашылық етеді, бұл ақпараттық қауіпсіздік инцидентінің қайталануын уақтылы жоюға және болдырмауға бағытталған ұйымдастырушылық іс-қимылдардың қажетті тізбесін қамтиды.
Төлем ұйымы ақпараттық қауіпсіздік талаптарының бұзылуына байланысты анықталған инциденттерге қатысты келесідей шұғыл шараларды қабылдауға міндетті:
- ақпараттық қауіпсіздік инцидентінің туындауына қарсы шаралар қабылдау үшін қажетті әрекеттерді болжау және әрекеттер тізбесін анықтау;
- болған ақпараттық қауіпсіздік инцидентіне байланысты қысқа мерзімде, бірақ 3 (үш) сағаттан кешіктірмей, тиімді шаралар қабылдау;
- ақпараттық қауіпсіздік инциденті туындаған кезде жұмыстың үздіксіздігін қамтамасыз ету, сондай-ақ заңсыз төлемдер мен шоттардағы қалдықтарға рұқсатсыз өзгерістер енгізуді болдырмау, ақпаратты қалпына келтіру және ақпараттық қауіпсіздік инцидентінің салдарларымен байланысты басқа да жағымсыз жағдайларды жою;
- бағдарламалық-техникалық құралдарда жұмыс істеу кезінде төлем ұйымы қызметкерлерінің белгіленген ақпараттық қауіпсіздік талаптарын сақтауын қамтамасыз ету.
8.9. Төлем ұйымының жауапты қызметкері ақпараттық қауіпсіздік инцидентінің туындау фактісін тіркеу (күні, уақыты, оқиғаның сипаттамасы және т.б.), қабылданған шаралар және ақпараттық қауіпсіздік инцидентінің қайталануын болдырмауға байланысты ұсынылған түзету шаралары туралы барлық ақпаратты көрсете отырып, ақпараттық қауіпсіздік инциденттерін есепке алу журналын жүргізеді.
Ақпараттық қауіпсіздік инцидентіне байланысты жауапты қызметкер есепке алу журналында ақпараттық қауіпсіздік инцидентін ішкі және сыртқы ақпараттық қауіпсіздік инциденттеріне бөледі.
Ақпараттық қауіпсіздік инцидентінің қайталануы туындаған жағдайда, жауапты қызметкер, ақпараттық қауіпсіздік инциденттерін есепке алу журналында фактіні тіркегеннен кейін, тиісті осалдықтарды анықтау және ақпараттық қауіпсіздік инцидентін одан әрі болдырмау мақсатында бірінші басшыны тарта отырып, қосымша іс-шаралар жүргізеді.
Ақпараттық қауіпсіздік инцидентінің себептерін талдау, ақпараттық қауіпсіздік талаптарының бұзылуына байланысты ақпараттық қауіпсіздік инциденттерін есепке алу журналында көрсетілген, келесі іс-шараларды қамтиды:
- анықталған инциденттер бойынша шаралар қабылдағаннан кейін жауапты қызметкермен (ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге жауапты лауазымды тұлға) тиісті бөлімшелермен бірлесіп ақпараттық қауіпсіздік инцидентінің себептерін талдауды жүргізу тәртібі;
- ақпараттық қауіпсіздік инциденттерінің себептерін ескерту және мұндай жағдайлардың туындауын болдырмау немесе олар туындаған жағдайда зиян келтіру мүмкіндігін азайту бойынша шараларды әзірлеу (соның ішінде жауапты қызметкерді тарта отырып);
- бағдарламалық-техникалық құралдардың тиісті есептерін зерделеу және ақпараттық қауіпсіздік инцидентін тудырған қызметкерлерден түсініктемелер алу (ішкі инциденттер);
- жағымсыз құбылыстарды олардың негативті әсер ету дәрежесі бойынша жіктеу және бағалау критерийлері негізінде бағалау.
Жауапты қызметкер Қазақстан Республикасының заңнамасының талаптарына сәйкес ақпараттық қауіпсіздік талаптарын бұзуға байланысты ақпараттық қауіпсіздік инциденттерін есепке алу журналын, оларға қатысты қабылданған шараларды, оларды бағалау нәтижелерін және басқа да қосымша ақпаратты бөлек файлда жариялайды және сақтайды.
8.10. Төлем ұйымы Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне келесі анықталған ақпараттық қауіпсіздік инциденттері туралы ақпаратты ұсынады:
8.10.1. бағдарламалық қамтамасыз етуде бар осалдықтарды пайдалану, атап айтқанда ішкі және сыртқы осалдықтар, оларды ішкі де, сыртқы да рұқсатсыз енуді болдырмау үшін тиісті өңдеуді талап етеді;
8.10.2. деректер беру желісінде осалдықтардың болуы;
8.10.3. сервердің зиянды бағдарламамен немесе кодпен зақымдалуы;
8.10.4. ақпараттық қауіпсіздік талаптарының бұзылуы салдарынан ақша қаражатын рұқсатсыз аударудың анықталуы;
8.10.5. төлем ұйымының қызметінің тұрақтылығына қатер төндіретін ақпараттық қауіпсіздік инциденттері.
8.11. Осы бөлімде көрсетілген ақпараттық қауіпсіздік инциденттері туралы ақпарат төлем ұйымының жауапты қызметкерімен ақпараттық қауіпсіздік инциденті анықталған сәттен бастап 48 (қырық сегіз) сағаттан кешіктірмей Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілеріне сәйкес белгіленген нысан бойынша (Ақпараттық қауіпсіздік инцидентінің картасы) ұсынылады. Бұл ретте әрбір инцидент ақпараттық қауіпсіздік инцидентінің бөлек нысаны ретінде қалыптастырылады.
8.12. Өңделген ақпараттық қауіпсіздік инциденттері туралы ақпарат Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің ақпараттық қауіпсіздік оқиғалары мен инциденттерімен алмасу платформасын пайдалана отырып, электрондық форматта ұсынылады. Бұл талап тиісті нормативтік-құқықтық актілерде бекітілген және Төлем ұйымымен тиісті түрде орындалуға міндетті.
9-тарау. Төлем қызметтерін көрсету үшін қажетті бағдарламалық-техникалық құралдар мен жабдықтардың сипаттамасы
Бағдарламалық жасақтама келесілерді қамтамасыз етеді:
1) ақпаратты сенімді сақтау, рұқсатсыз кіруден қорғау, дерекқорлардың тұтастығы және электр қуатының толық немесе ішінара өшуі кезінде кез келген уақытта кез келген жабдық учаскесінде деректердің толық сақталуы;
2) бағдарламалық жасақтамада іске асырылған кіріс деректеріне, функцияларға, операцияларға, есептерге қол жеткізудің көп деңгейлі жүйесі, кем дегенде екі деңгейлі қол жеткізуді көздейді: әкімші және пайдаланушы;
3) операцияларды жүргізу және тіркеу үшін қажетті міндетті толтыру өрістеріне деректердің толықтығын бақылау (барлық өрістер толық толтырылмай операцияларды орындау немесе операциялар кезінде бағдарлама тиісті хабарлама беруді қамтамасыз етеді);
4) осы ақпараттық жүйе үшін белгіленген критерийлер мен параметрлер бойынша ақпаратты іздеу, сұрауды сақтай отырып, сондай-ақ ақпаратты кез келген параметрлер бойынша (осы ақпараттық жүйе үшін белгіленген) сұрыптау және ақпараттық жүйеде сақталуға жататын болса, алдыңғы күндердегі ақпаратты қарау мүмкіндігі;
5) ақпаратты өңдеу және оны күн мен уақыт бойынша сақтау;
6) төлем ұйымдарының Ұлттық Банкке ұсынатын есеп беру нысандарын, сондай-ақ жүргізілген операциялар туралы есептерді автоматтандырылған түрде қалыптастыру;
7) ішкі есепке алу жүйесі журналдарын жүргізу және автоматтандырылған түрде қалыптастыру. Бағдарламалық жасақтама журналды толық, сондай-ақ ішінара (көрсетілген күндер диапазонына, белгілі бір күнге) қалыптастырады;
8) есепке алу жүйелерінде сақталатын деректерді резервтеу және қалпына келтіру мүмкіндігі;
9) шығыс құжаттарды экранға, принтерге немесе файлға шығару мүмкіндігі;
10) электрондық құжаттармен алмасу мүмкіндігі;
11) ақпараттық жүйеде орын алатын оқиғаларды тіркеу және сәйкестендіру, келесі атрибуттарды сақтай отырып: оқиғаның басталу күні мен уақыты, оқиғаның атауы, әрекетті жасаған пайдаланушы, жазба идентификаторы, оқиғаның аяқталу күні мен уақыты, оқиғаның орындалу нәтижесі.
1) ақпаратты сенімді сақтау, рұқсатсыз кіруден қорғау, дерекқорлардың тұтастығы және электр қуатының толық немесе ішінара өшуі кезінде кез келген уақытта кез келген жабдық учаскесінде деректердің толық сақталуы;
2) бағдарламалық жасақтамада іске асырылған кіріс деректеріне, функцияларға, операцияларға, есептерге қол жеткізудің көп деңгейлі жүйесі, кем дегенде екі деңгейлі қол жеткізуді көздейді: әкімші және пайдаланушы;
3) операцияларды жүргізу және тіркеу үшін қажетті міндетті толтыру өрістеріне деректердің толықтығын бақылау (барлық өрістер толық толтырылмай операцияларды орындау немесе операциялар кезінде бағдарлама тиісті хабарлама беруді қамтамасыз етеді);
4) осы ақпараттық жүйе үшін белгіленген критерийлер мен параметрлер бойынша ақпаратты іздеу, сұрауды сақтай отырып, сондай-ақ ақпаратты кез келген параметрлер бойынша (осы ақпараттық жүйе үшін белгіленген) сұрыптау және ақпараттық жүйеде сақталуға жататын болса, алдыңғы күндердегі ақпаратты қарау мүмкіндігі;
5) ақпаратты өңдеу және оны күн мен уақыт бойынша сақтау;
6) төлем ұйымдарының Ұлттық Банкке ұсынатын есеп беру нысандарын, сондай-ақ жүргізілген операциялар туралы есептерді автоматтандырылған түрде қалыптастыру;
7) ішкі есепке алу жүйесі журналдарын жүргізу және автоматтандырылған түрде қалыптастыру. Бағдарламалық жасақтама журналды толық, сондай-ақ ішінара (көрсетілген күндер диапазонына, белгілі бір күнге) қалыптастырады;
8) есепке алу жүйелерінде сақталатын деректерді резервтеу және қалпына келтіру мүмкіндігі;
9) шығыс құжаттарды экранға, принтерге немесе файлға шығару мүмкіндігі;
10) электрондық құжаттармен алмасу мүмкіндігі;
11) ақпараттық жүйеде орын алатын оқиғаларды тіркеу және сәйкестендіру, келесі атрибуттарды сақтай отырып: оқиғаның басталу күні мен уақыты, оқиғаның атауы, әрекетті жасаған пайдаланушы, жазба идентификаторы, оқиғаның аяқталу күні мен уақыты, оқиғаның орындалу нәтижесі.
Төлем қызметтерін көрсету үшін пайдаланылатын ақпараттық және технологиялық құралдарға қойылатын талаптарға төлем ұйымының сәйкестігі
